Znaczenie genetyki dla człowieka

Genetyka jest dziedziną, dzięki której człowiek zrozumiał wiele procesów i zjawisk dotyczących budowy oraz funkcjonowania organizmów żywych. Dzięki niej powstała teoria ewolucji, czyli zrozumienie wszelkich form żywych oraz zrozumienie pochodzenia człowieka i jego miejsca wśród organizmów na kuli ziemskiej. Kolejne odkrycia genetyków inspirowały do innych badań w różnych dziedzinach.

Znaczenie genetyki w uprawie roślin i hodowli zwierząt
Głównym celem w uprawie roślin i hodowli zwierząt jest otrzymanie organizmów o jak najlepszych cechach, tak aby były one dziedziczone.

Podstawowe metody stosowane w hodowli to krzyżówka i sztuczna selekcja.

KRZYŻÓWKA ma na celu otrzymanie mieszańców posiadających cechy obojga rodziców, którzy mają cechę pożądaną przez hodowcę. W dalszych pokoleniach uzyskać można osobniki, u których wystąpią te cechy łącznie.

SZTUCZNA SELEKCJA ma na celu taki dobór osobników przeznaczonych do krzyżowania, aby szanse otrzymania potomstwa o określonych cechach była jak największa. Jeżeli jest prowadzona przez następne po sobie pokolenia to można uzyskać odmiany o pożądanych właściwościach. Warunkiem jest, aby kształtowana cecha była uwarunkowana genetycznie (dziedziczona), ponieważ cechy niedziedziczne nie poddają się selekcji.

Krzyżowanie i selekcje w uprawie roślin i hodowli zwierząt stosowano jeszcze przed Mendlem, ale ze względu na brak odpowiedniej wiedzy nie potrafiono wykorzystać ich w skuteczny sposób. Opierano się w nich wyłącznie na cechach fenotypowych i nie znano reguł, wg których określone cechy mogą przejawiać się u potomstwa.

Postępy w hodowli wystąpiły przez wykorzystanie wiedzy na temat wielogenowego dziedziczenia cech oraz genetycznych uwarunkowań bujności mieszańców (HETEROZJI-zjawisko zwiększonej, w porównaniu z formami rodzicielskimi, bujności i żywotności pierwszego pokolenia mieszańców. U roślin polega m.in. na zwiększeniu wysokości oraz liczby i wielkości owoców, zwiększeniu odporności na choroby). Zjawiska te dotyczą głównie dziedziczenia cech ilościowych, bo w znacznym stopniu decydują o wartości użytkowej doskonalonych organizmów.

Dzięki genetyce można też wyhodować rośliny odległych genetycznie mieszańców (np. miedzy odrębnymi gatunkami) lub odmian poliploidalnych (o zwiększonej liczbie chromosomów w jądrach komórkowych; zawierają w jądrach komórkowych 3 zespoły chromosomów) charakteryzujących się znacznie większa bujnością niż wyjściowe organizmy diploidalne (osiadające podwójna liczbę chromosomów).

Dzięki rozwojowi metod inżynierii genetycznej możliwe jest bezpośrednie przenoszenie określonych genów do genomów hodowanych organizmów, czyli otrzymanie transgenicznych odmian roślin i zwierząt. Wyhodowano w ten sposób mysz laboratoryjna oraz świnie z wprowadzonym do jej genomu genem kodującym fluoryzujące białko, pochodzącym od pacyficznej meduzy. Transgeniczne myszy tego typu są wykorzystywane w badaniach nad nowotworami. Znakowane tak komórki mogą okazać się przydatne w badaniach nad powstawaniem przerzutów nowotworów u ludzi.

Wzrosła uprawa roślin genetycznie zmodyfikowanych, gł. Kukurydzy, bawełny, soi. Większość zmodyfikowanych roślin posiada sztucznie wprowadzone geny powodujące odporność na środki chwastobójcze (herbicydy) lub szkodniki. Przez co zmniejszone są straty spowodowane żerowaniem szkodników na uprawianych roślin i ułatwiona walka z chwastami.

W Europie jest mało upraw transgenicznych odmian roślin, gdyż w większości krajów europejskich zakazane jest sprowadzanie i uprawa takich roślin. Ale większość krajów wspiera tworzenie i rozwój własnych centrów biotechnologicznych, aby zapewnić rozwój kadry naukowej i technologii służących tworzeniu transgenicznych roślin i zwierząt. Przypuszcza się, że kraje te boją się napływu dużej ilości odmian amerykańskich, które nie mają konkurencji ze strony odmian miejscowych. Ugrupowania ekologiczne i konsumenckie sprzeciwiają się, gdyż twierdzą, że taka żywność jest nie zdrowa, a wprowadzenie roślin genetycznie zmodyfikowanych do uprawy spowoduje katastrofę ekologiczną.

Jesteś tu: Genetyka

Strony: 1 2