Zastosowanie genetyki w medycynie
Bliźnięta dizygotyczne, czyli dwujajowe.
Bliźnięta dwujajowe powstają z komórek jajowych , które owulowały w podobnym czasie oraz zostały zapłodnione przez dwa różne plemniki. Z zapłodnionych komórek powstają dwie zygoty, z których rozwijają się zarodki osłonięte oddzielnymi błonami płodowymi. Zdarza się, że płody posiadają wspólne łożysko. Bliźnięta dwujajowe nie zawsze są tej samej płci, częstotliwość urodzeń bliźniąt o taj samej płci i bliźniąt o płci przeciwnej jest zbliżona.
Najczęściej bliźnięta dwujajowe rodzone są przez kobiety starsze. Oprócz wieku , istotnym czynnikiem zwiększającym prawdopodobieństwo urodzenia bliźniąt są uwarunkowania genetyczne. Dziedziczenie skłonności do rodzenia bliźniąt jest typowe tylko dla kobiet. Kobieta wywodząca się z rodziny, w której urodzonych było kilka bliźniąt , ma dość dużą szansę na urodzenie bliźniąt. Natomiast mężczyźni pochodzących z takich rodzin nie stają się ojcami bliźniąt częściej niż pozostali mężczyźni.
Bliźnięta monozygotyczne , czyli jednojajowe.
Bliźnięta jednojajowe rozwijają się z jednej zapłodnionej komórki jajowej. Powstała zygota, po pewnym czasie normalnego rozwoju dzieli się na kilka komórek. W zależności od tego na ile komórek podzieli się zygota, tyle zarodków zacznie się rozwijać ( z dwóch – powstaną dwojaczki, z trzech -trojaczki ). Niekiedy komórka jajowa dzieli się na więcej komórek, jednak część z nich obumiera w ciągu rozwoju.
Bliźnięta jednojajowe mogą być osłonięte osobnymi błonami płodowymi ( kosmówką i owodnią ) , podobnie jak w przypadku rozwoju bliźniąt dwujajowych. W takiej sytuacji mogą one posiadać łożysko wspólne lub oddzielne. Czasem zdarza się , że płody posiadają wspólne łożysko i kosmówkę, natomiast mają oddzielną owodnię. Istnieje jeszcze trzeci typ rozwoju bliźniąt jednojajowych , gdzie posiadają one wspólne błony płodowe i łożysko.
Genom bliźniąt jednojajowych jest identyczny ( z wyjątkiem wystąpienia mutacji somatycznych ), w związku z tym są one tak bardzo podobne do siebie, że aż trudne do odróżnienia a także zawsze są jednakowej płci.
W czasie rozwoju bliźniąt jednojajowych istnieje niebezpieczeństwo zrośnięcia się płodów. Zrośnięte bliźnięta określane są jako bliźnięta syjamskie. Istnieją różne stopnie zrośnięcia bliźniąt, od zrośnięcia warstw skórnych , tkanek do całkowitego zrośnięcia, gdzie wszystkie organy są wspólne a oddzielnie funkcjonują tylko głowy. Obecnie przeprowadzane są operacje rozdzielania bliźniąt syjamskich, jednak powodzenie tego zabiegu uzależnione jest od stopnia zrośnięcia oraz stanu zdrowia rodzeństwa. Jeżeli bliźnięta różnią się znacznie stopniem rozwoju, często prowadzi to do ich śmierci. Śmierć jednego z bliźniąt może nastąpić niezależnie od drugiego. Jeśli drugi bliźniak nie zostanie operacyjnie oddzielony od zmarłego to umrze on w przeciągu kilku godzin.
Wiek matki nie wpływa na częstość urodzenia bliźniąt jednojajowych.
Niekiedy trudne jest do określenia czy bliźnięta są jednojajowe czy dwujajowe. W tym celu stosuje się badania takie jak : porównanie cech morfologicznych dziedzicznych, badanie łożyska a nawet przeszczep fragmentu skóry między bliźniętami ( jeśli przeszczep nie jest odrzucony , to są to bliźnięta jednojajowe, jeśli dochodzi do odrzutu- bliźnięta są dwujajowe).
Badania bliźniąt jednojajowych jest szczególnie interesujące ze względu na fakt, iż posiadają one jednakowy genotyp. Mimo jednakowych genów, zdarzają się pewne różnice między bliźniętami , które prawdopodobnie spowodowane są czynnikami środowiskowymi.
Okazuje się , że poziom inteligencji bliźniąt jednojajowych jest bardzo zbliżony, nawet w przypadku, gdy wychowywane są one oddzielnie. Zjawisko to nie jest obserwowane u bliźniąt dwujajowych, nawet jeśli były one wychowywane wspólnie.
Jesteś tu: Genetyka
Dodaj komentarz