Teoria Darwina

Wartość przystosowawcza genów łączy się ze sprawnością w przekazywaniu ich następnym pokoleniom.
Walka o byt rozumiana jest jako bezwzględna konkurencja o zasoby środowiska, prowadzi do śmierci osobników słabiej przystosowanych i przeżycia tych lepiej przystosowanych. Podejście takie jest nie całkiem słuszne, bo jeśli przyjmiemy, że podstawową jednostką ewolucji jest populacja, a walka o byt jest zjawiskiem, które lepiej ujmować statystycznie. Dla doboru naturalnego ważne jest nie samo przeżycie najlepiej przystosowanego do środowiska osobnika, ale jego zdolność przekazywania genów. Wiele organizmów może być dobrze przystosowanych do środowiska, ale mogą nie pozostawić po sobie potomstwa, dlatego ich geny nie utrzymują się w puli genowej populacji.

Zakładany mechanizm działania doboru naturalnego powoduje, że może on mieć w pewnych przypadkach charakter kumulatywny i kierunkowy. Prowadzi do stopniowego gromadzenia się określonych, korzystnych w danym środowisku zmian puli genowej populacji. Np. w obliczu stopniowych, długotrwałych zmian środowiska (np. powolnych zmian klimatycznych) w procesie doboru będą popierane te cechy (geny), które umożliwią przystosowanie do nowych warunków. Jeśli zmiany w środowisku nie będą zbyt gwałtowne, występujące naciski selekcyjne umożliwią stopniowe dostosowanie puli genowej populacji do zmniejszających się warunków. Liczba zmian w puli genowej populacji będzie większa im dłużej potrwa ten proces. Po długim czasie podlegająca zmianą populacja może się różnić wieloma cechami od populacji wyjściowej. Takie powolne zmiany uważa się za jeden z podstawowych mechanizmów ewolucyjnych.

Zależnie od stopnia i efektów działania wyróżnia się 3 podstawowe typy doboru naturalnego:

1. DOBÓR STABILIZUJĄCY faworyzuje w populacji fenotypy typowe, nieodbiegające zbytnio od średniej. Eliminuje natomiast fenotypy skrajne. Dobór ten polega na zachowaniu osiągniętej już w wyniku procesów ewolucyjnych normy. Umożliwia utworzenie równowagi przystosowawczej i eliminację odchyleń, najczęściej niekorzystnych, w stabilnych warunkach środowiska populacji.
2. DOBÓR KIERUNKOWY – z populacji są eliminowane osobniki o skrajnych wartościach danej cechy, np. najmniejsze albo największe. W wyniku jego działania po kilku pokoleniach dochodzi do przesunięcia średniej wartości danej cechy w populacji. Ten typ doboru pojawia się, gdy zmianie ulegają warunki środowiska populacji. Stosowany jest często w hodowli zwierząt i uprawie roślin, gdy do dalszego rozrodu selekcjoner wybiera jedynie okazy charakteryzujące się największą masą ciała, największą produkcyjnością nasion, największymi kwiatami.
3. DOBÓR RÓŻNICUJĄCY (rozrywający) faworyzuje w populacji osobniki o skrajnych wartościach danej cechy, eliminując te, u których osiąga ona wartość średnią. Długotrwałe działanie tego typu doboru powoduje “rozerwanie” populacji na dwie małe populacje znacznie różniące się pod względem średniej wartości cechy.

Zachowanie altruistyczne, obserwowane u zwierząt, polega na tym, że konkretne osobniki zmniejszają swe własne szanse na przekazanie genów poprzez działanie na rzecz innych, najczęściej spokrewnionych z nimi osobników (np. poświęcając życie w ich obronie). Geny warunkujące takie zachowanie powinny ulegać stopniowej eliminacji z puli genowej populacji, lecz w zachowaniu altruistycznym, geny nie ulegają eliminacji na skutek doboru naturalnego, dla którego liczy się jak największy sukces rozrodczy konkretnego osobnika.

Dobór krewniaczy zakłada, że w licznych przypadkach osobnik obniżający swe szanse rozrodcze na rzecz innych osobników nie zmniejsza szans przekazywania własnych genów. Bo jeśli organizmy, wobec których zachował się altruistycznie, są z nim blisko spokrewnione, to one zapewnią przekazanie wspólnych z nim genów następnym pokoleniom, bo osobniki spokrewnione ze sobą mają pewną część wspólnych genów. Jest tym większa, im bliższy jest stopień pokrewieństwa, np. w procesie rozmnażania płciowego każdy z rodziców przekazuje 50% własnych genów. Obserwacja zachowań altruistycznych potwierdza teorie doboru krewniaczego. Zachowania altruistyczne są tym częstsze, im większy jest stopień pokrewieństwa między organizmami.

Teoria doboru krewniaczego doprowadziła do rozwoju powstania wielu poglądów ewolucyjnych. Uświadomiła biologom, że proces doboru naturalnego popiera lub eliminuje nie tyle konkretne osobniki (zestawy genów), ile konkretne geny. W 1976 roku Richard Dawkins opublikował książkę Samolubny gen, w której przedstawił tezę, ze głównym podmiotem w ewolucji są geny, a nie osobniki lub ich populacje. Geny realizują w trakcie ewolucji swoje samolubne cele (polegające na wytworzeniu jak największej liczby własnych kopii), a osobniki są nietrwałymi wehikułami, dzięki którym geny zapewniają sobie transfer między pokoleniami i przetrwanie.

Jesteś tu: Klasyfikacja organizmów

Strony: 1 2 3