Symbioza i Mikoryza

Powstanie mikoryzy

Odkrycia mikoryzy dokonał w roku 1880 polski botanik, Franciszek Kamieński. Mikoryza, czyli związek grzyba z rośliną, sięga jednak aż ordowiku, gdy prymitywne rośliny zaczęły podbój lądów. W dewonie grzyby mikoryzowe towarzyszyły już lepiej rozwiniętym roślinom naczyniowym. Grzyby z rzędu Glomales pomogły roślinom wejść w nowe środowisko.
Rodzaje mikoryzy

Ze względu na stopień inwazyjności strzępek grzybni do komórek roślinnych wyróżnić można:

• mikoryzę ektotroficzną (ektodermalną), czyli zewnętrzną, gdy strzępki grzybni oplatają korzenie roślin tworząc tzw. opilśń (mufkę) i wnikają do wnętrza wypełniając przestwory komórkowe, tworząc sieć Hartiga, dzięki czemu mogą przejąć dotychczasowe funkcje włośników, które w takim wypadku zanikają;
• mikoryzę endotroficzną (endodermalną), czyli wewnętrzną, tu strzępki grzybni wnikają bezpośrednio do tkanek roślinnych a włośniki nie zanikają;
• mikoryzę ektendotroficzną, czyli mieszaną, gdzie strzępki jednocześnie wnikają do komórek roślinnych i tworzą na zewnątrz opilśń.

Przykłady mikoryzy

Rozwój wielu gatunków roślin jest całkowicie zależny od obecności określonego gatunku grzyba, gdzie brak partnera grzybowego oznacza śmierć dla rośliny, ale i wiele znanych gatunków grzybów kapeluszowych dojrzewa tylko wtedy, gdy grzybnia ma dostęp do korzeni drzew dlatego przy tego rodzaju symbiozie mówimy o mutualizmie. Mikoryza jest powszechnym zjawiskiem w przypadku drzew leśnych, tu niektóre grzyby wykazują specjalizację w wyborze partnera, ograniczając się do określonego gatunku, np.:

• maślak zwyczajny i sosna zwyczajna (mikoryza nie występuje u sosen rosnących na glebach bogatych w składniki pokarmowe);
• grzyby z rodzaju koźlarz i brzoza;
• grzyby z rodzaju borowik i sosna, buk zwyczajny, dąb, czy grab.

Jeżeli chodzi o rośliny, to np. nasiona storczykowatych kiełkują tylko w obecności grzybni, a obecność strzępek grzybni stwierdzono w nasionach wielu roślin, np. niecierpków, wrzosu.

Może się zdarzyć, że w symbiozie z grzybem biorą udział całe rośliny, czego efektem jest powstanie nowego organizmu, różniącego się pod względem morfologicznym i biologicznym od każdego z symbiontów co miało miejsce w przypadku porostów, gdzie z cudzożywnym grzybem współżyją nierozerwalnie organizmy samożywne (glony lub sinice).

Literatura

Falińska K., 1996. Ekologia roślin, Wyd. Nauk. PWN, Warszawa.
Ewa Nieckuła “W koalicji z grzybem”, nr 9/2006, s. 32 – 35.

Jesteś tu: Klasyfikacja organizmów

Strony: 1 2