Stawonogi
Narządami zmysłów u pajęczaków są oczy proste, w liczbie 1-8 par, oraz włoski zmysłowo dotykowe.
Niektóre pajęczaki, na przykład skorpiony i pająki, mają gruczoły jadowe uchodzące w różnych okolicach ciała (skorpiony w kolcu jadowym na końcu odwłoka, pająki w szczękoczułkach). Posiadanie gruczołów pozwala im na skuteczną obronę w razie ataku.
Pająki, zaleszczotki i niektóre roztocze wytworzyły gruczoły przędne. U pająków znajduje się na końcu odwłoku. Nici, będące wydzieliną tych gruczołów, służą do łowienia zdobyczy, do wyściełania kokonów z jajami i kryjówek mieszkalnych oraz do przenoszenia się w prądach powietrza (babie lato). Pająki wytwarzają kilka rodzajów wydzieliny, twardniejącej w zetknięciu z powietrzem. Nić, zbudowana z substancji białkowej, jest elastyczna i wytrzymała. Gruczoły przędne u pająków zajmują wiele miejsca w odwłoku. Pająki mogą wytwarzać jednorazowo ogromne ilości nici np. pająk krzyżak może jej wysunąć za jednym razem 500 m. Ten wielofunkcyjny gruczoł jest widocznym przystosowaniem do środowiska lądowego.
Pajęczaki są rozdzielnopłciowe, często z wyraźnym dymorfizmem płciowym (samiec jest dużo mniejszy od samicy). U niektórych istnieją narządy kopulacyjne, natomiast u niektórych odnóża są przystosowane do przenoszenia spermatorforów (np. nogogłaszczki u pająków). Pajęczaki, z nielicznymi wyjątkami (roztocze) mają rozwój prosty, bez przeobrażenia. Znane są przypadki opieki nad potomstwem (skorpiony, niektóre pająki).
Skorpiony to duże (do 20 cm) pajęczaki o charakterystycznym wyglądzie. Ich głowotułów jest jednolity, a odwłok ma wyraźna segmentacje i dzieli się na dwie części: grubszą, połączoną z głowotułowiem, i cieńszą, bardziej ruchliwą, zakończoną kolcem jadowym, co pozwala na obronę przed atakiem wroga. Szczękoczułki i nogogłaszczki są zakończone szczypcami, które umożliwiają zwierzętom pobieranie i rozdrabnianie pokarmu, oraz pełnią funkcję narządu obronnego. Skorpiony są jajożyworodne, a ich samice opiekują się jajami.
Kleszcze należą do pasożytniczych roztoczy, które wyodrębniły sobie aparat ssący. Dzięki niemu pobierają pokarm, ssąc krew kręgowców lądowych. Ich przystosowanie do różnych środowisk i warunków życia jest tak różnorodne, że chociaż ich nie widzimy, żyją w naszej pościeli, w sierści zwierząt domowych itp. Ich obecność bardzo często jest przyczyną alergii u ludzi.
Pajęczaki drapieżne oraz pasożytnicze wpływają na liczebność innych zwierząt, na szkody upraw (pajęczaki odżywiające się sokiem roślin), tym samym na równowagę biocenotyczną.
Owady
Są najliczniejszą grupą zwierząt. Liczba opisanych gatunków sięga
750 00, a wiadomo, że nie opisano wszystkich żyjących obecnie na Ziemi. Są nieduże – ich rozmiary wahają się od części milimetra do kilku centymetrów.
Owady żyją na lądzie, ale niektóre wtórnie przystosowały się do życia w wodach słodkich. Wielu badaczy twierdzi, że owady rozwinęły się z prymitywnych wijów.
Owady podzielone są na dwie grupy: pierwotne bezskrzydłe i uskrzydlone. Te drugie przeszły bardzo szeroką radiację adaptacyjną, której skutkiem było powstanie wielu bardzo zróżnicowanych grup.
Przede wszystkim odnóża gębowe przekształciły się w aparaty gębowe. Liczne modyfikacje pozwoliły znacznie poszerzyć bazę pokarmową.
Wyodrębniały się trzy rodzaje aparatu gębowego, który zależy od rodzaju pokarmu i sposobu jego pobierania:
- Aparat kłująco – ssący posiadają owady, które odżywiają się sokami roślinnymi lub płynami ciała zwierząt (np. mszyce czy komary)
- Aparat gryząco – liżący spotyka się u owadów drapieżnych oraz takich, które pobierają kęsy pokarmu stałego, również pochodzenia roślinnego, a także u larw (np. mucha, pszczoła).
- Aparat ssący posiadają owady, które bezpośrednio pobierają pokarm płynny np. motyl, który wysysa nektar kwiatów.
Tułów owadów zaopatrzony jest w trzy pary członowanych odnóży krocznych, często zmodyfikowanych, w zależności od prowadzonego trybu życia.
Owady wodne mają odnóża spłaszczone, często zaopatrzone w rząd włosków, które powiększają powierzchnię tak utworzonej “płetwy” (np. u pływaka żółtobrzeżka).
Niektóre owady drapieżne mają zmodyfikowaną pierwszą parę odnóży. Przypomina ona scyzoryki i dobrze służy do przytrzymywania ofiar (np. u modliszki).
Jesteś tu: Zoologia
Dodaj komentarz