Stawonogi
Wśród stawonogów rozróżniamy:
- Skorupiaki
- Wije
- Pajęczaki
- Owady
- Trylobity
Skorupiaki
Skorupiaki zamieszkują środowiska wodne, gdzie w ogromnej liczbie wchodzą, miedzy innymi w skład planktonu. W morzach i oceanach niektóre skorupiaki zasiedlają płycizny strefy przybrzeżnej, inne przystosowały się do życia w głębinach, jeszcze inne unoszą się w toni wodnej. Duża grupa skorupiaków zamieszkuje wody słodkie – zarówno duże rzeki, jeziora, jak i małe zbiorniki wodne, nawet kałuże. Nieliczne skorupiaki żyją na lądzie zasiedlając miejsca o dużej wilgotności, natomiast dla nielicznych w tej gromadzie pasożytów środowiskiem życia jest powierzchnia lub wnętrze ciała żywiciela. Skorupiaki to zwierzęta przeważnie wolno żyjące, ale znamy też również gatunki osiadłe.
Ciało skorupiaków jest segmentowane, podzielone na: głowę tułów i odwłok. U wielu skorupiaków segmenty głowowe zrastają się z tułowiowymi, tworząc głowotułów okryty jednolitym pancerzem. Jest to widoczne przystosowanie do środowiska wodnego. Obły kształt skorupiaka umożliwia mu szybkie poruszanie się (mały opór wody).
U przedstawicieli Decapoda (np. u raka) na przodzie ciała pancerz, ukształtowany jest na obraz “dzióbka”. Ten fałd pancerza tworzy płytę grzbietową, która ogranicza po bokach komory skrzelowe. Skorupiaki, jako że są zwierzętami w większości wodnymi, wytworzyły skrzela, gdyż gruby pancerz uniemożliwiał im oddychanie. Skrzela umieszczone są u podnóża odnóży. Przepływająca dzięki ruchom odnóży woda, omywa wyrostki skrzeli, przez których ścianki zachodzi wymiana gazowa.
Skorupiaki dzieli się na podraczaki i rakowce.
Podraczaki są grupą zbiorczą, do której zalicza się wszystkie prymitywniejsze gatunki skorupiaków, mającą zmienną ilość segmentów ciała. Są to zwierzęta małe, wolno pływające jak rozwielitka (dafnie).
Rozwielitki to gatunki pospolite w naszych wodach, a zwłaszcza w małych stawach.
W ciele rozwielitki możemy wyodrębnić głowę, tułów i odwłok. Całe ciało zwierzęcia okrywa długi, dwuklapkowy pancerz przyrośnięty do głowotułowia. Pod pancerzem kryje się tułów z krótkimi odnóżami oraz pozbawiony odnóży odwłok. U samic pod pancerzem znajduje się komora lęgowa wraz z jajami lub świeżo wyległymi z jaj młodymi. Pancerz więc pełni funkcję ochronną. Zapłodnione jaja zamknięte są w wytworzonej przez samice kapsułce, która znajduje się na pancerzyku. Ten mechanizm ochronny i za razem obronny pomaga przerwać jajom okres zimowy, nawet, jeśli organizm obumrze. U rozwielitek występuje również ciekawe zjawisko tzw. cyklomorfoza. Związane jest ze zmianą warunków środowiska. Rozwielitka potrafi okresowo (sezonowo) zmienić kształt pancerza oraz rozmiar ciała (w tym długość czułków). To przystosowanie pozwala jej na przetrwanie w różnych, często niekorzystnych warunkach życia.
Skorupiaki osiadłe zamieszkują wiele mórz, również nasz Bałtyk. Należą do nich pąkle, otoczone domkiem (pancerzem) z białych, zwapniałych płytek w kształcie przypominających kwiat tulipana. Wewnątrz pancerza znajduje się skorupiak przymocowany grzbietem do podłoża. Jego budowa jest silnie zmodyfikowana pod wpływem osiadłego trybu życia. Przez otwór w pancerzu wystawia odnóża w postaci dwugałęzistych “wąsów” i napędza nimi pokarm do otworu gębowego. Podrażniona pąkla chowa się całkowicie i zwiera płytki pancerza.
Wśród skorupiaków nie brak przykładów zewnętrznych i wewnętrznych pasożytów zwierząt wodnych. Ciekawym przypadkiem symbiozy jest współżycie pustelników z ukwiałami.
Jesteś tu: Zoologia
Dodaj komentarz