Rozmnażanie, układ nerwowy, układ oddechowy i wydalane

UKŁAD NERWOWY łączy czynności przeszczególnych układów i narządów, które, harmonijnie ze sobą współpracują, tworzą organizm jako całość. Układ nerwowy utrzymuje również łączność ze środowiskiem zewnętrznym, z którego pobiera wszystkie substancje, potrzebne mu do budowy ciała i przeprowadzania procesów metabolicznych, czyli procesów związanych z przemianą materii i energii. Odbieranie sygnałów z zewnątrz jest niezbędne również dlatego aby unikać wpływu czynników zagrażających życiu. Zaczyna on się tworzyć od 18dnia rozwoju zarodkowego. Układ nerwowy jest najbardziej rozwinięty. Podobnie jak u innych kręgowców układ nerwowy składa się z ośrodkowego układu nerwowego(który tworzą: mózg, znajdujący się w puszce mózgowej czaszki i rdzeń kręgowy, umieszczony w kanale kręgowym) oraz układu obwodowego (na który składają się nerwy czaszkowe i rdzeniowe) z układami ośrodkowymi i obwodowymi związany jest układ autonomiczny. Podstawową jednostką układu nerwowego jest komórka nerwowa (neuron). Ciało komórki nerwowej zaopatrzone jest w dwojakiego rodzaju wypustki. Krótkie, występujące w większej ilości-dendryty. przekazujące impulsy (informacje) do komórki. Długi, rozgałęziający się na końcu akson (neuryt) przenosi “wiadomości” wysyłane przez komórkę nerwową do innej komórki. Ze względu na budowę mózg, móżdżek i rdzeń przedłużony przechodząc ku dołowi w rdzeń kręgowy, określa się mianem mózgowia. Ze względu na pełnione funkcje mózgowie dzieli się na mózg (półkule mózgowe) i pień mózgu. W mózgu zachodzą procesy nazwane myśleniem, czuciem, uczeniem się, pamiętaniem i doznawaniem. W nim bierze początek 12 par nerwów czaszkowych, które przekazują z mózgu impulsy główne do różnych okolic głowy i narządów zmysłów, oraz przejmują informacje z obwodu i przewodzą do odpowiednich ośrodków mózgowych, gdzie są opracowane i interpretowane. Mózgowie- to część ośrodkowego układu nerwowego, która umieszczona jest w puszce mózgowej czaszki. W jego skład wchodzi: mózg, móżdżek, rdzeń przedłużony. Ośrodek ruchu-płat czołowy, ośrodek czuciowy-płat ciemieniowy, ośrodek wzroku-płat potyliczny, ośrodek mowy i słuchu-płat skroniowy. półkula lewa-mówienie, zdolności matematyczne, kontrola prawej ręki, pisanie, predyspozycje do prac naukowych, zdolność logicznego myślenia półkula prawa-kontrola lewej ręki, zdolności muzyczne, wyobraźnia przestrzenna, wyobraźnia, zdolności plastyczne, umiejętność rozwiązywania problemów
w rdzeniu substancja szara ma przekrój w kształcie H i leże w środku rdzenia kręgowego. Otacza ją substancja biała. Natomiast w mózgu jest odwrotnie, tzn. substancja szara jest na zewnątrz, a biała wewnątrz. W środku rdzenia kręgowego przebiaga kanał środkowy, wypełniony płynem mózgowo-rdzeniowym.

Rozmnażanie to zdolność do wydawania na świat potomstwa.Są 2 typy rozmnażania: bezpłciowe czyli:podział, pączkowanie wydaje on identycznych potomków np.poziomka (wegetacja) Stułbia (pączk) Klejnotka (podział) Pędzlak (zarodniki) Płuciowe-osobnik powstaje po zespoleniu kom. Rozrodczych plemnika i komórki jajowej ma cechy obojga rodziców.Człowiek jest żyworodny i rozdzielnopłciowy. Męs. Narz. Płciowe Zewnętrzene:prącie,mosza.Wew. Jądra do których przylegają najądrza,gróczoł krokowy, pęcherzyki nasienne, nasieniowody.Plemniki wytwarzane są w kanalikach nasiennych zwiniętych na jądrach.Plemniki są zdolne do zapłodnienia w ciągu 18-24godz..Dojrzewanie chłopa 13-18lat. Rzeń. Narz. Roz. Zewnętrzne: srom niewiści tworzy go wzgorek łonowy,wargi sromowe większe i mniejsze, łechtaczka,ujście pochwy.Wew.pochwa,szyjka maczicy, jajowód, jajnik. Komurki jajowe powstają w jednym czasie a potem dojrzewają.Jajnik wytwarza hormony takie jak:estrogeny i ciałka żółte(progesteron).Pęknięcie pęcherzyka i wydostanie się z niego komórki jajowej nazywa się owulacją jajeczkowaniem zachodzi między 12 a16 dniem cyklu.Dziewczyna osiąga dojrzałość w wieku 18lat Bliźnięta dwujajowe-dwa rożne plemniki.Rozwój zygoty-zap. Kom. Jajowa tworzy pęcherzyk część komórek tworzy tarczkę zarodkową która będzie się przekształcać w zarodek,płód,dziecko.Pozostałe kom. Tworzą błony płodowe kosmówkę i owodnię i pęcherzyk żółtkowy.Między 7 a9 dniem pęcherzyk zagnieżdża się w ścianie macicy.Kosmyki kosmówki tworzą łożysko.Owodnia ochronna błona.Po 8 tyg. Płud wszystko wykształcone. Okresy życia-I-wzrastanie kończy się w 20-25 r.życia: okres noworodkowy-przystosowanie się do środowiska. Okres niemowlęcy-przyrost wagi, wzrostu,uczenie się.Okres po niemowlęcy do 3 roku. Dzieciństwo-umiejętność wspólnej zabawy. Okres dojrzewania. Okres młodzieńczy pełna dojrzałość. II okres-stabilizacja życiowa 20,25-50,60rok III-okres starość.Choroby:rzeżączka,kiła można wyleczyć. AIDS-zespół nabytego upośledzenia odporności odpowiedzialność za to ma wirus HIV niszczący limfocyty najczęściej umieralność na zapalenie płuc

Wydalanie-to usuwanie z organizmu zbędnych, a czasem nawet szkodliwych produktów przemiany materii i energii. Do narządów wydalniczych zaliczamy: nerki, skórę i płuca. Nerki-regulują ogólną objętość i ciśnienie krwi, zawartość wody w organizmie, gospodarkę mineralna oraz utrzymują odpowiedni odczyn (kwasowość) krwi i limfy. Jednym słowem rola nerek polega na usuwaniu zbędnych i szkodliwych czynników, które mogłyby zachwiać równowagę środowiska wewnętrznego organizmu. W nerce wyróżniamy trzy części budowy: warstwa zewnętrzna-kora; warstwa wewnętrzna-rdzeń nerki; przestrzeń-miedniczka nerkowa. Kłębuszek nerkowy-to splot naczyń włosowatych otoczonych torebką. Od niej odchodzi kanalik nerkowy, który wije się i zawraca, tworząc pętle. Mocz pierwotny-woda, mocznik, sole mineralne, cukier, aminokwasy. Odzyskiwanie- to proces, w którym organizm odzyskuje 3 wody, sole mineralne, aminokwasy oraz cukier. Skóra tworzy-naskórek, skóra właściwa, tkanka podskórna. Naskórek-chroni nasze ciało przed urazami, posiada on komórki barwnikowe, czyli melaninę-ciemny barwnik, który pochłania promienie nadfioletowe i w ten sposób chroni komórki ciała przed szkodliwym działaniem tych promieni. Wytworami naskórka są włosy, gruczoły oraz paznokcie. Skóra właściwa-zbudowana z tkanki łącznej, zawiera naczynia krwionośne, limfatyczne, włókna nerwowe. Gruczoły łojowe produkują łój, który pokrywa skórę i nadje jej elastyczność i zabezpiecza ja przed utrata wody. Gruczoły potowe odgrywają ważna rolę w termoregulacji. Pot zawierający 97,5-99% wody paruje chroniąc organizm przed przegrzaniem. Skóra niezmiernie czuły narząd zmysłów-w skórze właściwej jest wielka rozmaitość receptorów. Ciałka zmysłowe informują nas o zimnie, cieple, dotyku i bólu.Tkanka podskórna-amortyzuje urazy mięsni, kości i narządów wewnętrznych, odgrywa rolę izolatora. Choroby skóry takie jak: grzybica, łupież, trądzik, a najgorsza z nich jest rak skóry-czerniak.

Nos-ogrzewa,oczyszcza,nawilża. Gardło-rozchodzą się dwie drogi oddechowa i pokarmowa. Krtań- narząd mowy, chroni przed zakrztuszeniem,ma chrząstkę czyli naglośnię tzw.grdykę,wewnątrz krtani znajdują się struny głosowe w postaci sztywnych fałd gdy struny są napiente to wypuszczamy powietrze i można mówić.Tchawica-jest wzmocniony chrząstkami w kształcie podkowy dzięki temu jest elastyczna i nie skręca się.Oskrzela-zbudowane tak jak tchawica wprowadzają do płuc.Oskrzeliki mają średnice mniejszą niż 1mm każdy oskrzelik łączy się z grupą pęcherzykow które są otoczone naczyniami włosowatymi dzięki nim możliwa jest wymiana gazowa.Nabłonek urzęśniony-przesuwa zanieczyszczenia ku gardłu. W powietrzu wydychanym wzrasta zawartość dw.węgla a zmniejsza się ilość tlenu.Wymiana gazowa zewnętrzna komórka a naczynia włosowate. Wewnętrzna naczyniami wlosowatymi a komórką.Mięśnie oddechowe-międzyżebrowe i przepona w czasie wdechu mięśnie międzyżebrowe podnoszą się faza czynna wdech bierna wydech.Czynność ta jest odruchowa a kieruje tym rdzeń przedłurzony.Oddychanie komórkowe-czyli rozkład substancji organicznych w którego wyniku wyzwala się energia potrzebna do wykonania każdej czynności życiowej.Substratem w procesie oddychania jest tłuszcze glukoza(czyli cukry) białka dopiero gdy już skończą się zapasy. Metabolizm czyli przemiana materi i energii to procesy chemiczne i fizyczne zachodzące w komórkach warunkujące ich życie.W związku rozkładu cukrów i tłuszczów powstaje dw.węgla i woda a z białek związki azotowe a w nich mocznik jest bardzo toksyczny i jest wydalane przez nerki i troche przez skurę i płuc.Choroby przenoszone drogą kropelkową-angina,grypa,zapalenie płuc,zapalenie oskrzeli, gruźlica> Choroby układu oddechowego-pylica,astma,rak płuc.

Jesteś tu: Ściągi