Rośliny okrytonasienne

Jedną z grup roślin, które powstały w drodze ewolucji z zarodnikowych roślin naczyniowych, były pranagonasienne — Progymnospermae, obecnie całkowicie już wymarłe. W porównaniu z ich bezpośrednimi przodkami rośliny te miały dwie progresywne (zaawansowane ewolucyjnie) cechy: liście wykształcone w postaci megafili, oraz tkankę drzewną podobną do występującej u współczesnych nagonasiennych. (Przypominamy, że wśród pradawnych widłaków i skrzypów znajdowały się pewne formy drzewiaste: tkanki drzewne tych roślin różniły się pod pewnymi względami od występujących u współczesnych roślin drzewiastych.) Progymnospermae zachowały jednak pewną prymitywną cechę: rozmnażały się za pomocą zarodników. Odkryto skamieniałości pewnych wyżej rozwiniętych Progymnospermae, których twory reprodukcyjne miały charakter pośredni pomiędzy wytwarzanymi przez rośliny zarodnikowe i nasienne. U kopalnych Progymnospermae można prześledzić ewolucję mikrospor do ziaren pyłku oraz megasporangiów — do zalążków. Rośliny wytwarzające nasiona pojawiły się w późnym dewonie, przeszło 360 milionów lat temu. Dane kopalne dowodzą, że rośliny nasienne najwidoczniej powstawały kilkakrotnie niezależnie w procesie ewolucji. Pewne wątpliwości istnieją, co do szczegółów przebiegu procesu ewolucji nagonasiennych. Dane kopalne wskazują, że powstały one z Progymnospermae, podobnie jak inna grupa roślin — wymarłe już obecnie paprocie nasienne. Z kolei paprocie nasienne, wytwarzające nasiona rośliny drzewiaste o paprociokształtnych liściach, były przodkami sagowców (Cycadophyta) i prawdopodobnie miłorzębowych (Ginkgophyta), jak również kilku innych grup obecnie wymarłych już roślin. Pochodzenie Gnetophyta nie zostało dotychczas wyjaśnione.

Rośliny okrytonasienne powstały w drodze ewolucji z nagonasiennych. Mniej więcej w połowie okresu jurajskiego, około 180 milionów lat temu, pojawiły się liczne linie nagonasiennych o zaawansowanych ewolucyjnie cechach, zbliżonych do cech roślin okrytonasiennych. Między innymi te wywodzące się z nagonasiennych rośliny miały liście o szerokich, rozrośniętych blaszkach i występowały u nich pierwsze owocolistki. Istnieją też dowody, że rośliny te były odwiedzane przez chrząszcze; być może został wówczas zapoczątkowany proces koewolucji roślin i zapylaczy.

Głównym zadaniem, jakie mają obecnie do rozwiązania paleobotanicy (naukowcy zajmujący się badaniem roślin kopalnych), jest ustalenie, które z wczesnych form nagonasiennych o zaawansowanych ewolucyjnie cechach są bezpośrednimi przodkami roślin okrytonasiennych. Większość botaników sądzi, że powstały one tylko raz, tzn., że tylko jedna linia rozwoju ewolucyjnego prowadzi od roślin nagonasiennych do okrytonasiennych (kwiatowych). Najstarsze skamieniałości roślin okrytonasiennych odkryto w skałach pochodzących z okresu kredowego, których wiek wynosi w przybliżeniu 130 milionów lat. W skałach z późnej kredy, młodszych około 50 milionów lat, przeważają już liczebnie skamieniałości roślin okrytonasiennych nad skamieniałościami nagonasiennych i paproci, co wskazuje na ich gwałtowny, bujny rozwój od czasu pojawienia się. Pierwsze okrytonasienne były roślinami dwuliściennymi, przypuszczalnie formami krzewiastymi, a nie drzewami lub roślinami zielnymi. Jednoliścienne powstały z dwuliściennych, prawdopodobnie kilkoma drogami z różnych form wyjściowych.

Jesteś tu: Botanika

Strony: 1 2 3 4