Rośliny okrytonasienne

Woreczki pyłkowe w główce pręcika zawierają mikrosporocyty (komórki macierzyste mikrospor). Z każdego mikrosporocytu w wyniku mejozy powstają cztery haploidalne mikrospory. Każda zaś mikrospora rozwija się w gametofit męski, zwany też ziarnem pyłku. Pyłek przeniesiony na znamię słupka właściwego kwiatu kiełkuje, wytwarzając cienką łagiewkę pyłkową, która wrasta poprzez szyjkę do zalążni. Komórka wewnątrz ziarna pyłku dzieli się, tworząc dwie nieruchliwe gamety męskie, zwane jądrami plemnikowymi ziarna pyłku lub po prostu jądrami plemnikowymi. Oba jądra plemnikowe uczestniczą w zapłodnieniu. W procesie rozmnażania płciowego okrytonasiennych zdarza się coś, co nie występuje nigdzie indziej w świecie istot żywych. Gdy jądra plemnikowe dotrą do woreczka zalążkowego, oba biorą udział w zapłodnieniu. Jedno z nich łączy się z jądrem komórki jajowej, tworząc zygotę, która następnie dzieli się mitotycznie i rozwija w zarodek rośliny w nasieniu. Drugie jądro plemnikowe zlewa się z dwoma haploidalnymi jądrami biegunowymi, w wyniku, czego powstaje triploidalna (3n) komórka, z której w następstwie wielokrotnych podziałów mitotycznych tworzy się bielmo (endosperma) nasienia. Omówione tu zjawisko podwójnego zapłodnienia jest — z jednym wyjątkiem — specyficzne i charakterystyczne dla roślin okrytonasiennych”.

W rezultacie podwójnego zapłodnienia wykształca się nasienie, które zawiera: 1) młodą roślinę (zarodek), 2) zapasy pokarmowe lub tkankę odżywczą — bielmo, (endospermę) i 3) łupinę nasienną. U jednoliściennych bielmo pozostaje i stanowi główne źródło pokarmów w dojrzałym nasieniu. Natomiast u większości dwuliściennych bielmo zostaje zużyte przez rozwijający się zarodek, który następnie gromadzi zapasy pokarmowe w liścieniach.

W miarę rozwoju nasienia z zalążka, otaczająca go ściana zalążni rozrasta się i przekształca w owoc. W pewnych wypadkach w powstawaniu owocu biorą udział również inne tkanki związane z zalążnią. Owoce spełniają dwie ważne funkcje: chronią rozwijające się nasiona przed wysuszeniem oraz pomagają w ich rozsiewaniu się. Na przykład owoce mniszka pospolitego opatrzone są puchem lotnym, który umożliwia ich przenoszenie przez prądy powietrza. W sprzyjających warunkach dojrzałe nasienie kiełkuje i z zarodka rozwija się roślina — sporofit. Gdy sporofit osiągnie dojrzałość, zaczyna się kolejny cykl życiowy.

Rośliny okrytonasienne i zapylające je zwierzęta wpływały wzajemnie na swoją ewolucję, •Aby mogło nastąpić zapłodnienie, konieczne jest przeniesienie pyłku z pylników na znamię, często w innym kwiecie. Rośliny okrytonasienne wykształciły liczne mechanizmy zapewniające transport pyłku, niektóre z udziałem zwierząt, jak owady, ptaki i nietoperze. Niespokrewnione gatunki roślin, w których zapyleniu uczestniczą podobni pośrednicy, mają kwiaty o podobnych swoistych cechach budowy; cechy te są określane mianem zespołu (syndromu) zapylenia. Kwiaty zapylane przez zwierzęta przywabiają je w różnorodny sposób, m.in. wykształcając okazałe płatki korony (przywabianie optyczne) lub wydzielając substancje wonne (przywabianie chemiczne). Jedną z nagród dla zapylaczy jest znajdowane w kwiatach pożywienie: nektar (roztwór cukrów wykorzystywany jako pokarm bogaty w energię) oraz pyłek (pokarm zasobny w białko). Przenoszące się z kwiatu na kwiat w poszukiwaniu pokarmu zwierzę mimowolnie transportuje pyłek, ułatwiając w ten sposób rozmnażanie się roślin. W przenoszeniu pyłku często biorą udział owady. Rośliny owadopylne nierzadko mają kwiaty żółte lub niebieskie. Oczy owadów nie dostrzegają barw w taki sam sposób jak oko ludzkie. Owady widzą dobrze w zakresie fal niebieskich i żółtych światła widzialnego, nie odbierają zaś czerwieni jako odrębnej barwy. W konsekwencji kwiaty roślin owadopylnych zazwyczaj nie są czerwone. Owady widzą również ultrafiolet w zakresie widma elektromagnetycznego, niewidzialny dla oka człowieka, określany jako fiolet pszczeli lub purpura pszczela. Wiele kwiatów zapylanych przez owady odznacza się tym, że pewne ich części odbijają promienie ultrafioletowe, (wskutek czego wydają się owadom fioletowe), a pewne części pochłaniają te promienie (w związku, z czym części te owady widzą w innych barwach, np. żółtej). W ten sposób tworzą się na kwiatach wzory dostrzegane przez owady, informujące je, gdzie zlokalizowany jest pyłek i nektar w środku kwiatu. Owady mają dobrze rozwinięty zmysł węchu. Kwiaty licznych roślin owadopylnych wydzielają silną woń, często przyjemną, ale nie zawsze Na przykład zapylana przez muchy Stapelia varie gata ma płatki jarzębate z czerwonobrązowymi cętkami (barwy Zaschłej krwi) i wydziela zapach psującego się mięsa. Przelatujące z kwiatu na kwiat w poszukiwaniu dogodnego miejsca do złożenia jaj muchy przenoszą przy okazji pyłek Ważnymi i skutecznymi zapylaczami są ptaki, takie jak kolibry. Kwiaty zapylane przez ptaki mają zwykłe barwę od czerwonej do żółtej, gdyż widzą one dobrze w tym obszarze widma światła,widzialnego. W Europie nie występują w przyrodzie ptaki zapylające kwiaty i w zasadzie nie ma także rosnących w naturalnym stanie roślin o czerwonych kwiatach. Ptaki nie mają silnie rozwiniętego zmysłu węchu; zapylane przez nie kwiaty zazwyczaj nie wydzielają woni. W krajach tropikalnych ważnymi zapylaczami są nietoperze żerujące nocą i niemające zbyt dobrego wzroku.

Jesteś tu: Botanika

Strony: 1 2 3 4