Rola organelli komórkowych.

Organella jest to alternatywne spolszczenie łacińskiej nazwy terminu organellum. W komórkach prokariotycznych jest stosunkowo niewiele typów organelli. Najważniejsze to genofor (materiał genetyczny w postaci kolistej cząsteczki DNA) rybosomy.

Komórki eukariotyczne mają znacznie bogatszy zestaw organelli. Niektóre z nich to:
1.Rybosomy- organella służące do produkcji białek. Rybosomy występują u wszystkich organizmów żywych, zarówno u prokariontów (bakterie, archeony) jak i eukariontów (pierwotniaki, rośliny, zwierzęta) a także we wnętrzu organelli półautonomicznych – chloroplastów i mitochondriów. Rybosomy prokariontów i organelli półautonomicznych są mniejsze i wrażliwe na inne toksyny niż ich eukariotyczne odpowiedniki.
U eukariontów rybosomy mogą być “wolne”, to znaczy mogą swobodnie pływać w cytoplazmie (służą one do syntezy białek nie eksportowanych poza komórkę- enzymy wewnątrzkomórkowe, białkowe elementy błon komórkowych i inne) lub przyczepione do retikulum endoplazmatycznego (w tych następuje synteza białek eksportowanych poza błony komórki – hormony białkowe, kolagen, nici elastynowe dla tkanki łącznej i wszystkie białka produkowane “na eksport”). Każdy rybosom jest zbudowany z dwóch podjednostek: małej i dużej. Obie podjednostki są zbudowane z białek i rRNA (rybosomowy RNA).
2.Lizosom – (wyłącznie w komórkach eukariotycznych) niewielkie (0,05-0,5 μm) pęcherzyki zawierające enzymy rozkładające białka, kwasy nukleinowe, węglowodany i tłuszcze. Łącznie w lizosomach jest obecnych ok. 40 hydrolaz. W lizosomie zachodzi nie tylko proces trawienia komórkowego wchłoniętych pokarmów, ale także rozkład niepotrzebnych już cząsteczek.
Substancje, które mają ulec strawieniu, docierają do lizosomu w pęcherzykach, w które zostają “ubrane” w trakcie pinocytozy i fagocytozy.
Błona lizosomów zawiera liczne monotopowe glikoproteidy (o długich łańcuchach i dużej ilości kwasów sialowych), liczne pompy protonowe oraz liczne białka przenośnikowe.
Wewnątrz lizosomu utrzymywane jest pH na poziomie ok. 5.
Rodzaje lizosomów:
•trawienne- rozkład substancji
•magazynujące- magazynują substancje
•„grabarze” –rozkład obumarłych składników cytoplazmy. Pęcherzyki zawierające organelle przeznaczone do degradacji nazywa się pęcherzykami sekwestralnymi.
W lizosomach rozkładane są na ogół białka długowieczne, w odróżnieniu od proteosomów.

3.Aparat Golgiego – organellum występujące niemal we wszystkich komórkach eukariotycznych. Jednostka każdego aparatu Golgiego (diktiosom) składa się ze stosu cystern oraz odpączkowujących pęcherzyków. W strukturach Golgiego odbywa się:
•sortowanie i dojrzewanie białek i lipidów;
•modyfikacje reszt cukrowych glikoprotein i glikolipidów;
•synteza polisacharydów oraz mukopolisacharydów : glikozoaminoglikanów, hemicelulozy, pektyny;
Struktury błoniaste są strukturami dynamicznymi, odbywa się między nimi przepływ substancji zawartych wewnątrz kanałów i pęcherzyków (tutaj opatrzonych płaszczem koatomerowym z białek COPI) oraz błon.
Specyficzną cechą aparatu Golgiego jest to, że posiadają zdolność redukcji azotanu(V) srebra(I).
W obrębie diktiosomu wyróżnia się dwa bieguny:
•biegun cis (formowania)
•biegun trans (dojrzewania)
Od biegunu cis do biegunu trans wzrasta procentowa zawartość lipidów (cholesterolu). Po stronie cis znajdują się enzymy: transferaza N-acetyloglukozoaminy oraz transferazy: galaktozylowa, fukozylowa, sialowa.
Sieć cis stanowi “przedział ratunkowy” dla białek powstałych w retikulum endoplazmatycznym, które zostały przypadkowo złapane w pęcherzyki płynące do aparaty Golgiego (zostają one wyłapane przez enzymy i skierowane z powrotem).
Sieć trans stanowi stację rozdzielczą, w której produkty z wnętrza diktiosomu zostają rozdzielone pomiędzy 3 typy pęcherzyków:
•transportujące (dostarczają białek i lipidów do błony komórkowej)
•hydrolazowe (zbierają enzymy lizosomowe)
•wakuole zagęszczające (gromadzą substancje, które mają być wydzielone na drodze egzocytozy)

Jesteś tu: Komórka

Strony: 1 2