Patyczaki
2. Budowa wewnętrzna:
Pokrycie ciała zbudowane jest z oskórka i naskórka.
Oskórek zasadniczo składa się z dwóch warstw: epikutikuli i prokutikuli. Epikutikula jest warstwą powierzchniową i w porównaniu z prokutikulą, cienką. Składa się z czterech warstewek:
1. cementowej, zbudowanej z lipoprotein;
2. woskowej;
3. polifenolowej;
4. zbudowanej z kutikuliny, substancji lipoproteinowej (warstwa najgłębsza).
Taka budowa nadaje epikutikuli szczególne właściwości fizjologiczne. Stanowi ona, prócz mechanicznej, chemiczną barierę dla szkodliwych czynników środowiska zewnętrznego, zabezpiecza przed bakteriami, przed wysychaniem, czy wpływem szkodliwego promieniowania. Prokutikula jest warstwą grubą i masywną. Główne jej zadanie to mechaniczne ochranianie ciała, a ponadto zakotwiczone są w niej zespoły mięśni motorycznych, które do niej dochodzą przenikając naskórek. Może ona także służyć jako rezerwuar metabolitów w okresie linienia czy głodowania. Wewnętrzne pokłady tej warstwy mogą być rozpuszczane pod wpływem enzymów i resorbowane jako pokarm. Prokutikula jest zbudowana głównie z wielocukru – chityny. Określone jej partie są wysycane substancjami białkowymi: sklerotyną, białkiem zawierającym chiton, nadające tej warstwie sztywność oraz artropodyną, substancją giętką złożoną głównie z glikoprotein. W obrębie prokutikuli można wyróżnić dwie warstwy: egzokutikulę i endokutikulę. Egzokutikula jest zesklerotyzowana, sztywna, mogą w niej występować barwniki. Pod względem budowy wewnętrznej jest bezpostaciowa. Endokutikula jest miękka i elastyczna, w większości zbudowana z artropodyny. Pod względem budowy wewnętrznej wykazuje strukturę blaszkowatą. Z niej zbudowane są połączenia między sklerytami w segmentach i członami w odnóżach. Do wnętrza ciała oskórek może się przedłużać w postaci wyrostków, zwanych apodemami albo endosternitami, służącymi jako przyczepy mięśni, ochrona narządów wewnętrznych, czy tylko służącymi do podtrzymywania narządów wewnętrznych.
Oskórek ogranicza wzrost, jest więc okresowo odrzucany i odtwarzany. Okres, w którym szkielet zewnętrzny jest odtwarzany, nazywa się linieniem lub linką. Stary odrzucony oskórek określa się jako wylinkę. Linienie zachodzi do czasu osiągnięcia dojrzałości i obejmuje wszystkie części ciała pochodzenia ektodermalnego pokryte oskórkiem. A więc linieniu podlegają, oprócz pokrycia ciała, jelito przednie i tylne, tchawki i płucotchawki oraz niektóre części dróg rodnych. Proces linienia jest regulowany poprzez działanie układu hormonalnego.
Naskórek, w porównaniu z oskórkiem, jest cienki i w związku z tym nazywa się go podskórkiem (hipodermą). Zbudowany jest z komórek kostkowych, albo z komórek cylindrycznych. Pomiędzy komórkami właściwymi występują gruczoły jedno- i wielokomórkowe, z których część jest szczególnie aktywna w okresie linienia i stąd nazywa się je gruczołami linkowymi. W naskórku występują także komórki zmysłowe, których wypustki dochodzą do oskórkowych włosków zmysłowych. Naskórek oparty jest na błonie podstawnej, która oddziela go od hemocelu. Wszystkie komórki naskórka są w różnym stopniu zaangażowane w linienie. Wyróżnia się cztery fazy w tym procesie. W pierwszej, zwanej przedlinką, pod wpływem określonych hormonów zwiększa się aktywność metaboliczna komórek naskórka, a w tym szczególnie gruczołów linienia (Versona). Wyraża się ona m.in. tym, że komórki pokrywają się mikrokosmkami. Produkowane są w tym okresie enzymy rozpuszczające endokutikulę. W drugiej fazie występuje rozmiękczenie i upłynnienie endokutikuli przez działanie enzymów proteolitycznych i chitynolitycznych, w wyniku czego zostaje oddzielony stary oskórek od hipodermy. Płyn powstały z oskórka w wyniku działania enzymów, zwany linkowym, może być częściowo wchłonięty przez organizm i zużyty do budowy nowego oskórka. W trzeciej fazie występuje produkcja substancji na nowy oskórek, a na skutek parcia tej części płynu linkowego, która nie została wchłonięta przez organizm i parcia hemolimfy wypełniającej hemocel, następuje pęknięcie starego oskórka. W czwartej fazie zachodzi twardnienie nowo powstałego oskórka. Występuje w tej fazie także deponowanie barwników. Świeżo powstały oskórek jest najczęściej bezbarwny, a w czwartej fazie ciemnieje i przyjmuje zabarwienie odpowiednie do zdeponowanych barwników.
Układ mięśniowy zbudowany jest wyłącznie z mięśni poprzecznie prążkowanych. Mięśnie tworzą zespoły trzewiowe i szkieletowe, obsługujące poszczególne narządy. Szczególnie liczne są zespoły mięśni szkieletowych, których można wyróżnić do kilku tysięcy. Szczególną zdolnością mięśni owadów jest możliwość wchodzenia w stan katalepsji, przy której toniczne skurcze mięśni umożliwiają ciału przyjęcie natychmiastowego dowolnego położenia na długi okres. Co ma znaczenie obronne, kryptyczne i spoczynkowe.
Jesteś tu: Botanika
Dodaj komentarz