Patyczaki
1. Budowa zewnętrzna:
Ciało owadów jest wyraźnie podzielone morfologicznie i funkcjonalnie na trzy tagmy: głowę, tułów i odwłok. Głowa pokryta jest oskórkiem tworzącym puszkę głowową. Puszka złożona jest z licznych sklerytów, płytek oskórkowych połączonych szwami. Szwy dzielą puszkę na poszczególne okolice, określane na podstawie analogii z głową kręgowców.
Na bokach głowy występują parzyste oczy złożone. Na stronie grzbietowej osadzone są członowane czułki, mające u poszczególnych gatunków różną budowę. Są najważniejszymi narządami zmysłów dotyku i węchu. W budowie typowego czułka wyróżnia się trzonek (scapus), nóżkę (pedicelum), oraz wieloczłonową wić (flagellum). Trzonek i nóżka są umięśnione i ruchome.
Otwór gębowy nakryty jest od przodu nieparzystym fałdem ściany głowy, zwanym wargą górną (labrum), a od tyłu wargą dolną (labium), powstałą ze zrośniętych podstawowych części szczęk II pary. Z boków ograniczją otwór gębowy żuwaczki i szczęki I pary. W skład narządów gębowych wchodzi jeszcze podgębie (hipofarynks), uwypuklenie dna jamy gębowej, położone przed wargą dolną. Aparat gębowy gryzący – ortopteroidalny. W tym typie głównym narządem służącym do pobierania i rozcinania pokarmu są żuwaczki. Mają one postać nieczłonowanych płytek uzębionych na szczycie. Pojedyncza szczęka I pary składa się z dwóch członów podstawowych: kotwiczki i pieńka, połączonych stawowato. Na pieńku osadzone są ostro zakończona żuwka wewnętrzna, bardziej tępa żuwka zewnętrzna oraz kilkuczłonowy głaszczek. Żuwka zewnętrzna i głaszczek są narządami dotyku i smaku. Druga para szczęk wykazuje taką samą budowę jak pierwsza, z tą różnicą, że jej części podstawowe (kotwiczki i pieńki) są zrośnięte i tworzą wargę dolną. W wardze dolnej można więc wyróżnić część podstawową złożoną z podbródka (zrośnięte kotwiczki), bródki (zrośnięte pieńki) i przedbródka, na którym osadzone są parzyste żuwki wewnętrzne, zewnętrzne i głaszczki. Żuwki wewnętrzne często są zrośnięte w języczek, wtedy żuwki zewnętrzne określamy jako przyjęzyczki. Tułów jest tagmą o znaczeniu lokomotorycznym, zbudowany jest zawsze z 3 segmentów: przedtułowia, śródtułowia i zatułowia. Oskórek na każdym segmencie tworzy pierścień złożony z płytki grzbietowej (tergitu, notum), dwóch bocznych (pleurów) i płytki brzusznej (sternitu). Odnóża osadzone są pomiędzy płytką dolną a płytkami bocznymi. Pojedyncza noga składa się z 5 podstawowych członów: biodra, krętarza, uda, golenia, stopy. Członem podstawowym jest biodro. Stawy główne tułowiowo-biodrowy, biodrowo-krętarzowy i udowo-goleniowy umożliwiają ruchy nogi we wszystkich płaszczyznach. Skrzydła występują często w liczbie 2 par. Osadzone są na śródtułowiu i zatułowiu. Pierwsza para skrzydeł często jest większa, druga może być zredukowana, występują również przypadki zredukowanych obu par skrzydeł. Połączenia skrzydła z segmentem tułowia jest stawowe. U nasady występują płytki stawowe, których budowa decyduje o płaszczyźnie ich poruszania. W ontogenezie skrzydła powstają jako wypuklenia ścian segmentów tułowia, do których wchodzą tchawki, nerwy i hemolimfa. W uwypukleniach komórki hipodermy rozpłaszczają się, ściany wypukleń zbliżają się do siebie, a w miejscach przebiegów nerwów i tchawek powstają żyłki. W nich krąży hemolimfa.
Odwłok zachowuje segmentację, znajduje się w nim większość narządów wegetatywnych. Postacie dojrzałe nie mają odnóży na odwłoku, ani struktur homologicznych do odnóży pełniących funkcje lokomocyjne. Natomiast odwłok może mieć przydatki płciowe i przydatki telsonowe. Przydatki płciowe (gonapofizy) występują u samic na ósmym segmencie odwłoka. Składają się z 2-3 par walw, które otaczają otwór płciowy i razem tworzą pokładełko właściwe, służące do składania jaj. U samców przydatki płciowe są bardzo różnie wykształcone. Typowe przydatki składają się z pary gonapodów (klaspersów) występujących na dziewiątym segmencie odwłoka, służących do przytrzymywania samicy w czasie kopulacji oraz z osadzonego między mini prącia, narządu kopulacyjnego.
Jesteś tu: Botanika
Dodaj komentarz