Ostreoporoza
Osteoporoza występuje średnio u 11% populacji, w tym u 30% kobiet po 50 roku życia. Szacuje się, że w USA osteoporozą dotkniętych jest ok. 25 mln osób, a w Polsce – ok. 3 mln. Niestety, wskutek starzenia się społeczeństwa częstość występowania osteoporozy będzie nieuchronnie wzrastać. Kobiety częściej niż mężczyźni zapadają na osteoporozę na skutek obniżania się u nich poziomu estrogenów podczas menopauzy. Ponieważ jednak, niezależnie od płci, u osób po 40 r.ż. utrata masy kostnej wynosi 1-2% (w okresie menopauzy od 5 do 10% rocznie), choroba ta atakuje także mężczyzn.
Przez całe życie człowieka trwa przebudowa kości dzięki stałym procesom niszczenia i tworzenia kości. Od narodzenia do osiągnięcia dojrzałości płciowej u dziewcząt (do ok. 18 roku u chłopców) kości rosną na długość i szerokość. W wieku 14-18 lat przestajemy rosnąć na wysokość, ale kości jeszcze powiększają swoją gęstość do ok. 30 roku życia. Osiągamy wtedy największą masę szkieletu, tzw. masę szczytową kości. Po 45 r.ż. następuje powolna utrata masy kostnej skutkiem przewagi procesu niszczenia kości nad jej tworzeniem. Osteoporoza nazywana jest „cichym złodziejem kości”, gdyż przez całe lata przebiega bezobjawowo, a nierzadko jej pierwszym sygnałem jest złamanie powstające przy niewielkim urazie.
U kobiet zasadniczą przyczyną osteoporozy jest menopauza, która powoduje gwałtowny spadek poziomu estrogenu. Powstaniu choroby sprzyja ponadto wiele tzw. czynników ryzyka np. wczesna menopauza (przed 45 r.ż.), podeszły wiek, uwarunkowania genetyczne, biała rasa, niska podaż wapnia i witaminy D3 w diecie, palenie papierosów, nadużywanie alkoholu i kawy, mało aktywny tryb życia.
Wśród wszystkich postaci choroby 5% stanowią tzw. osteoporozy wtórne, powstające na skutek innych schorzeń, np.: nadczynność przytarczyc, tarczycy, kory nadnerczy. Osteoporoza może nastąpić również po długotrwałym zażywaniu niektórych leków, jak: glikokortykosteroidy, leki immunosupresyjne, leki przeciwpadaczkowe, heparyna.
Złamania są nieuchronnym następstwem nieleczonej osteoporozy. Są one tak częste, że mówimy o epidemii złamań. Szacuje się, że w USA występuje rocznie 1.5 mln złamań, w tym 700 tys. złamań kręgosłupa, 300 tys. złamań szyjki kości udowej, 250 tys. złamań dalszej części kości promieniowej i 300 tys. innych złamań. Życiowe ryzyko wystąpienia jakiegokolwiek złamania u 50-letniej kobiety wynosi aż 39,7%. Ryzyko złamania szyjki kości udowej jest wyższe niż wystąpienie raka sutka, macicy i jajników razem wziętych, natomiast ryzyko zgonu z tego powodu jest wyższe niż przy raku sutka.
Postępujący w osteoporozie zanik masy kostnej trzonów kręgowych zmniejsza ich wytrzymałość tak, że może dojść nawet do złamań samoistnych. Po 50 r.ż. złamania te występują u co czwartej, a po 85 r.ż. już u co drugiej kobiety. Konsekwencją złamań kręgosłupa mogą być przewlekłe bóle pleców, obniżenie wzrostu (rocznie nawet 3 cm), pogłębiona kyfoza piersiowa – tzw. „wdowi garb”. Połowa złamań kręgosłupa przebiega bezobjawowo. Towarzyszące złamaniom deformacje sylwetki prowadzą do zmniejszenia pojemności oddechowej płuc, pogorszenia wydolności układu krążeniowo-oddechowego i upośledzenia pasażu jelitowego. U osób ze złamaniami kręgów stwierdzono zwiększenie śmiertelności w okresie 5 lat o 15-20%.
Najgroźniejsze są złamania szyjki kości udowej (bliższego końca kości udowej) występujące z częstością 2,5 złamań na 1 000 mieszkańców (30 złamań po 80 r.ż.). Ocenia się, że w 1990 w świecie wystąpiło 1 600 000 złamań, a skutkiem starzenia się społeczeństwa liczba ta w roku 2050 może wynieść aż 6 260 000. Złamania szyjki kości udowej z reguły leczymy operacyjnie. Jednakże niezależnie od zastosowanego tu leczenia w ciągu roku umiera 20% kobiet i 25% mężczyzn, a tych, które przeżyją 50% staje się niepełnosprawna.
Niezależnie od leczenia farmakologicznego w osteoporozie konieczne jest zapobieganie upadkom, ponieważ większość złamań kończyn jest ich skutkiem. Kluczowe znaczenie ma ogólna kondycja fizyczna, choroby współistniejące i przyjmowane leki. Ruch jest w stanie zastąpić wiele leków, ale żaden lek nie zastąpi ruchu.
Leczeniem osteoporozy zajmują się specjaliści: reumatolog, ortopeda, ginekolog lub endokrynolog, którzy legitymują się dyplomami ukończenia kursów organizowanych przez Polską Fundację Osteoporozy. W wielu miejscowościach istnieją specjalistyczne centra leczenia osteoporozy. Bezpłatne porady i badania diagnostyczne w obecnym systemie Służby Zdrowia w Polsce można uzyskać na podstawie skierowania lekarza podstawowej opieki zdrowotnej. W usługach odpłatnych skierowanie nie jest wymagane.
Dodaj komentarz