Orzęski

ZNACZENIE PIERWOTNIAKÓW – stanowią pokarm dla zwierząt wodnych
- oczyszczają wodę
- biorą udział w trawieniu celulozy
- są przyczyną chorób (malaria)
- tworzą skały wapienne

BUDOWA
EUGLENA (wić długa, stigma, wić krótka, fotoreceptor, wodniczka pokarmowa, wodniczka tętniąca, paramylon, chloroplasty, jądro, błona komórkowa)
AMEBA (nibynóżki, wodniczka tętniąca, wodniczka pokarmowa, cytoplazma, jądro, błona komórkowa)
PANTOFELEK (rzęski, wodniczka tętniąca, zagłębienie okołogębowe, makronukleus, mikronukleus, lejek, cytostom, wodniczka pokarmowa, cytopyge.

CHOROBY

• świdrowiec gambijski – wywołuje śpiączkę, przenosicielem jest mucha tse-tse.
• leiszmanie wywołują pendykę i kala-azar.
• lamblia wywołuje choroby wątroby, dwunastnicy i trzustki.
• rzęsistek pochwowy wywołuję chorobę rzęsistkowicę

Ciało pierwotniaków okryte jest pellikulą.
Pellikula jest to błona komórkowa podścielona utworami błoniastymi np. spłaszczonymi pęcherzykami. Wnętrze komórki wypełnia cytoplazma dzieląca się na zewn. ektoplazmę i centralną endoplazmę.

Pierwotniaki posiadają wyspecjalizowane organella ruchowe. Strukturami tymi mogą być:

1. Wić lub rzęska konstrukcyjnie identyczne. Aparat rzęskowy umożliwia skoordynowany, falowy ruch całych zespołów rzęsek.
2. Nibynóżki szerokie wypustki protoplazmatyczne. Pozwalają one przemieszczać się ruchem ameboidalnym, lub oblać ciało potenc. ofiary.

Wymiana gazowa i krążenie
Dzięki względnie dużej powierzchni ciała mogą oddychać na drodze zwykłej dyfuzji. Z małe rozmiarów wynika też brak potrzeby posiadania układu krążenia wystarczy ruch cytoplazmy i normalne funkcje kanałów retikulum endoplazmatycznego.

Odżywianie
Pierwotniaki są w zasadzie heterotrofami. Niektóre jednak są miksotroficzne (hetero-, auto-).  Sposoby wchłaniania pokarmu:
1. Fagocytoza pobieranie i trawienie dość dużych obiektów. Niestrawione resztki usuwane są poza komórkę przez zlanie się wodniczki pokarmowej z plazmalemą.
2. Pinocytoza pobieranie i trawienie pojedynczych drobin np. białka lub tłuszczu. Tutaj cząstka pokarmowa ulega całkowitemu strawieniu i wchłonięciu wraz z błoną wodniczki pokarmowej.
3. Wchłanianie odżywianie holozoiczne, pobieranie prostych nie wymagających trawienia związków bezpośrednio z otoczenia.

Pinocytozę i fagocytozę nazywamy endocytozami.

Wydalanie

Zbędne i szkodliwe produkty przemiany materii usuwane są w drodze dyfuzji. Pierwotniaki morskie i pasożytnicze zwykle nie muszą regulować ilości wody i zw. mineralnych

Zarodziowe (Sarcodina) – grupa jednokomórkowych protistów zwierzęcych wyróżniona na podstawie kilku wspólnych cech mofrologicznych, a zwłaszcza obecnością nibynóżek. Prawdopodobnie nie jest to grupa monofiletyczna, aczkolwiek kiedyś zaliczane były do jednego taksonu. Zalicza sie do nich ameby, otwornice, [[radiolarie]. Ameby żyją w wodach i środowisku pzresyconym wilgocią, niektóre są pasożytami, jak Entoamoeba histolytica wywołująca czerwonkę amebową. Otwornice wytwarzaja wapienne pancerzyki i są składnikiem planktonu, podobnie jak radiolarie, które jednak wytwarzają pancerzyki krzemionkowe.

Jesteś tu: Klasyfikacja organizmów

Strony: 1 2