Organizmy pasożytnicze

Układ nerwowy składa się z dwóch ośrodków połączonych kilkoma pniami nerwowymi biegnącymi wzdłuż linii ciała. Posiadają gruczoły wydzielające lepką substancję, umożliwiającą im uczepienie się w danym miejscu. Nicienie są z reguły rozdzielnopłciowe, u licznych gatunków występuje dymorfizm płci (zróżnicowanie budowy osobników odmiennej płci). Większość nicieni jest jajorodna, a tylko nieliczne jajożyworodna. Przedstawicielami nicieni uważanych za pasożytów człowieka są: owsik ludzki, glista ludzka, włosień kręty, włosogłówka ludzka, tęgoryjec dwunastnicy, węgorek jelitowy.

• Owsik ludzki pasożytuje głównie w jelicie grubym, wyrostku robaczkowym oraz końcowym odcinku jelita cienkiego. Dorosłe osobniki wydostają się z kałem na zewnątrz żywiciela. Robaki te są widoczne jako niewielkie, ruszające się, o barwie szaro – białawej. Samce mają 3-5 mm. długości i 0,1-0,2 mm. grubości, samice 9-12 mm. długości i 0,3-0,5 mm. grubości. W przedniej części obłego ciała ma otwór gębowy z trzema kurczliwymi wargami, którymi przyczepia się do błony śluzowej jelita. Żywi się on wyssaną treścią oraz substancjami zawartymi w jelitach. Dojrzałe samice mają ok. 10 000 jajeczek. Wędrują one do odbytu i tam na skórze składają jajeczka, a same giną. Złożone jaja zawierają zarodek we wczesnym stadium rozwoju. Dopiero w ciągu 6-8 godzin przebywania na zewnątrz przewodu pokarmowego rozwój zarodka postępuje tak daleko, że powstała w nim larwa po wniknięciu – przeważnie drogą doustną – wędrując w górę jelita, może dać początek rozwojowi nowego osobnika.
  Pełny cykl rozwoju owsika trwa 3-4 tygodnie. Inwazje pasożytnicze nie są pojedyncze ale mnogie, u jednego żywiciela mogą być tysiące owsików.
• Glista ludzka ma ciało walcowate o zwężonych końcach, zaopatrzone w otwór gębowy. Samce mierzą od 15 do 35 cm. samice zaś od 20 do 50 cm. długości. Pasożyt ten bytuje w jelicie cienkim człowieka przeważnie przyczepiony do błony śluzowej przewodu pokarmowego. Żywi się nabłonkiem niszczonej ściany jelita i substancjami zawartymi w treści jelitowej. Dojrzała samica składa 100 000 do 200 000 jaj na dobę. Wydalane są one z kałem na zewnątrz organizmu i rozprzestrzeniane w otaczającym człowieka środowisku. Wydostanie się jajeczka na zewnątrz umożliwia rozwój postaci larwalnej, gdyż może się ona rozwijać tylko w obecności tlenu, wilgoci i temp. 36 o C. Rozwój jajeczka przebiega początkowo w ziemi lub w wodzie (40 dni). Ze spożytych z wodą lub z produktami spożywczymi jajeczek przez człowieka, wydostają się z nich w jelicie cienkim larwy. Wędrują poprzez błonę śluzową do światła naczyń, następnie z prądem krwi poprzez wątrobę, pęcherzyki płucne, oskrzeliki i oskrzela przedostają się do jamy gardłowej, przełyku i żołądka, a stąd do miejsca ostatecznego bytowania tj. do jelita cienkiego. W jelicie cienkim człowieka glista może przeżyć od 1 do 1,5 roku. Dojrzałość płciową żeńskie osobniki glisty ludzkiej osiągają w ciągu 60-80 dni od zakażenia i wówczas rozpoczynają składanie jaj.
• Włosogłówka ludzka pasożytuje w jelicie grubym człowieka. Długość pasożyta waha się od 30 do 50 mm. Część przednia tych pasożytów jest nitkowata i nią właśnie dorosłe osobniki wnikają w błonę śluzową jelita ślepego lub grubego i stamtąd pobierają pożywienie. Dojrzałe włosogłówki żeński składają dziennie od 2000 do 5000 jajeczek, które wraz z kałem żywiciela wydostają się na zewnątrz. Rozwój ich przebiega w środowisku zewnętrznym. Po około 10 dniach w jajeczku rozwija się larwa. Po ponownym dostaniu się do przewodu pokarmowego człowieka larwa włosogłówki pozbywa się otoczki jajowej i wędruje do jelita grubego, w którym w ciągu 4-5 tygodni osiąga dojrzałość płciową. Bytuje on w większych grupach nawet do 1000 osobników.
• Włosień kręty wywołuje chorobę zwaną włośnicą lub trychinellozą. Pasożyt ten w postaci dorosłej występuje w jelicie, a w postaci larwalnej w mięśniach prążkowanych człowieka , zwierząt domowych i dzikich. Włosień jest nicieniem małym, długość samca wynosi 1,4 do 1,6 mm., a samicy od 3 do 5 mm. Człowiek zaraża się nim poprzez spożycie zakażonego mięsa. Do organizmu człowieka dostaje się on w formie larwalnej. Soki żołądkowe rozpuszczają otoczkę, a oswobodzona larwa przedostaje się do jelita cienkiego i tam wnika do kosmków błony śluzowej, gdzie w ciągu 1-3 dni osiągają dojrzałość płciową.
  Samce po zapłodnieniu giną, a samice wdrążają się w ścianę jelita, gdzie przebywają 7-8 tygodni, produkując w tym czasie od 1000 do 1500 larw. Nie składają jajeczek lecz rodzą od razu żywe larwy, które przenikają do naczyń chłonnych i krwionośnych organizmu człowieka. Następnie z prądem krwi lub chłonki roznoszone są one po całym ciele. Najczęściej można je spotkać w przeponie, mięśniach międzyżebrowych, języku, krtani, mięśniach grzbietu. W mięśniach larwy włośnia otorbiają się tworząc tzw. wągry. Larwy mogą przetrwać żywe nawet do 40 lat.
• Tęgoryjec dwunastnicy występuje bardzo rzadko i wywołuje chorobę zwaną ankylostomatozą. Pasożyt ten jest niewielki ok. 15 mm. długości. Samica składa do 10 000 jajeczek, z których rozwijają się larwy. Po 5-6 dniach życia w ziemi larwy te dostają się na skórę człowieka, do naczyń chłonnych i krwionośnych. Następnie z krwią wędrują do serca i narządu oddechowego po czym przez tchawicę i jamę ustną dostają się do przewodu pokarmowego. Robaki te przyczepiają się do błony śluzowej jelita, uszkadzając ją i powodując przewlekłe krwawienia. Żywią się krwią, jeden pasożyt wypija dziennie ok. 1 ml krwi. Jeżeli w organizmie człowieka przebywa kilka tysięcy osobników dochodzi wtedy do niedokrwistości.
• Węgorek jelitowy to nieduży triploidalny pasożyt jelita cienkiego. Pasożytują wyłącznie samice. Występuje on głównie w krajach tropikalnych.
  Aby uniknąć zakażenia tymi wszystkimi pasożytami musimy rygorystycznie przestrzegać higieny osobistej, dokładnie myć warzywa i owoce przed spożyciem, nie jeść mięsa nie badanego, nie dogotowanego, nie dowędzonego lub surowego oraz należy unikać wody nie przegotowanej pochodzącej z nietypowego źródła.

Stawonogi mają segmentową budowę ciała i twardy szkielet zewnętrzny (pancerz). Są to zwierzęta bezkręgowe, o różnej budowie zewnętrznej i różnym sposobie życia, poruszania się i pobierania pokarmu. Z pośród 700 000 gatunków wiele z nich spełnia liczne pożyteczne funkcje dla człowieka. Tylko nieliczne należące do owadów lub pajęczaków są stałymi lub okresowymi pasożytami człowieka. Do najbardziej popularnych należą: świerzbowiec ludzki i wesz ludzka i kleszcze.

• Świerzbowiec ludzki to pasożyt wewnętrzny należący do pajęczaków. Samica świerzbowca dostawszy się w obręb naskórka drąży w nim linijne nory i składa w nich jaja. Po upływie 3-6 tygodni od zakażenia świerzbem występują główne objawy, a mianowicie uporczywe swędzenie.
• Wesz ludzka (głowowa, łonowa i odzieżowa) wywołuje chorobę zwaną wszawicą. Pokarmem tego pasożyta jest krew wyssana ze skóry człowieka.
  Wesz, wysysając krew, wydziela do skóry toksyczną wydzielinę wywołującą świąd i objawy zapalne. Składa ona jaja, zwane gnidami, przytwierdzając je do nasady włosa. Zakażenie przenosi się przeważnie przez przedmioty osobistego użytku np.: grzebienie, nakrycia głowy jak i poprzez przeskoczenie ich na drugiego człowieka.
• Kleszcz ssie krew kręgowców przenosząc różne choroby niebezpieczne dla człowieka np.: gorączkę plamistą, zapalenie opon mózgowych, boreliozę.

Jesteś tu: Zoologia

Strony: 1 2 3