Organizmy pasożytnicze

Do płazińców zaliczamy: wirki, przywry i tasiemce.

Przywry wnętrzniaki są pasożytami nieczłonowymi. U człowieka występuje motylica wątrobowa i przywra krwi.

• Motylica wątrobowa pasożytuje w przewodzie żółciowym. Osiąga 51 mm. długości. Spłaszczone ciało posiada otwór gębowy z przyssawką. Odżywia się krwią. Wywołuje ona chorobę zwaną fascjolozą, która powoduje uszkodzenie ścianek przewodów żółciowych i marskością wątroby. Pasożyt ten wymaga dwóch żywicieli. Żywicielami pośrednimi są ślimaki, a żywicielami ostatecznymi owce i kozy, konie, świnie, króliki i zające. W wyjątkowych przypadkach przywra może umiejscowić się w miąższu płuc, mózgu lub w mięśniach. Ze względu na swą wielkość dorosłe osobniki nie są wydalane z kałem człowieka, a tylko ich jaja.
• Przywra krwi bytuje w naczyniach krwionośnych pęcherza moczowego i jamy brzusznej. Jest gatunkiem rozdzielnopłciowym. Samica jest długa i nitkowata, a samiec krótki i szeroki.

Tasiemce to płazińce o charakterystycznej segmentowej, płaskiej budowie ciała. W obrębie ich ciała można wyróżnić główkę zaopatrzoną w narządy czepne w postaci przyssawek, szyjkę stanowiącą strefę wzrostową tasiemca oraz pozostałą część ciała, złożoną (zależy od odmiany i wieku) z 3000 do 4000 członów tworzących wstęgę (strobilę). Tasiemiec wymaga żywiciela pośredniego. W jego rozwoju wyróżnia się: jajo, onkosfera, postać larwalna i dojrzały pasożyt. Tasiemiec nie ma układu pokarmowego, krążenia i oddechowego. Ciało pokrywa oskórek o budowie umożliwiającej wchłanianie pokarmu całą powierzchnią ciała na drodze osmozy. Układ nerwowy tasiemca tworzą pnie nerwowe łączące się spoidłem poprzecznym w każdym członie, odchodzące od parzystego zwoju głowowego.

Większość tasiemców jest obupłciowa, w każdym członie znajdują się narządy męskie i żeńskie, zapłodnienie następuje w obrębie członu. Do najczęstszych tasiemców pasożytujących u człowieka należą: tasiemiec nieuzbrojony, uzbrojony, karłowaty, bąblowcowy i bruzdogłowiec szeroki.

• Tasiemiec nieuzbrojony bytuje w jelicie cienkim człowieka. Długość jego wynosi od 4 do 10 metrów i może mieć 4000 członów. Najmłodsze człony powstają przez podział szyjki, a najstarsze odrywają się z jego końca i wydalane są wraz z kałem żywiciela. Żywicielem ostatecznym jest człowiek, a pośrednim bydło domowe. Człowiek zakaża się, spożywając niedogotowane mięso bydlęce (tatar) zawierające wągry z żywymi larwami, które w przewodzie pokarmowym człowieka pod wpływem soków trawiennych tracą otoczki, przyczepiają się do ściany jelita i rozpoczynają dalszy rozwój aż do dorosłego osobnika.
• Tasiemiec uzbrojony jest najgroźniejszy spośród wszystkich tasiemców bytujących w organizmie człowieka. Osiąga on długość od 2 do 4 metrów i może mieć do 1000 członów. Główka jego poza czterema przyssawkami, ma jeszcze podwójny wieniec haczyków, którymi silnie przyczepia się do błony śluzowej jelita. Człowiek jest jedynym żywicielem ostatecznym tego tasiemca. Żywicielem pośrednim jest świnia lub dzik. Larwy uwolnione w żołądku człowieka z jaj mogą przeniknąć do naczyń krwionośnych i z prądem krwi dostać się do mózgu, gałek ocznych, wątroby lub mięśni.
• Tasiemiec karłowaty jest nieduży, ma 5 do 60 mm. Nie wymaga on żywiciela pośredniego, gdyż jego cały cykl życiowy odbywa się w organizmie człowieka. Pasożytuje również w jelicie cienkim. Cykl rozwoju tasiemca od wniknięcia jaja do powstania nowego pokolenia wydalającego jaja trwa cztery tygodnie. Jest groźny przez fakt iż przeważnie jest ich kilkadziesiąt sztuk równocześnie.
• Tasiemiec bąblowcowy zwany też jest wieńcogłowym. Podczas swojego rozwoju tworzy olbrzymie, niekiedy dochodzące do wielkości głowy dziecka i ważące kilku kilogramowe cysty, w obrębie których znajdują się tysiące larw przyszłych tasiemców. Żywicielem ostatecznym są zwierzęta mięsożerne (pies), a pośrednim owce, bydło, konie, świnie i człowiek. Długość jego wynosi od 3 do 8 mm. i składa się z główki, szyjki i trzech członów. Tylko w ostatnim członie znajdują się dojrzałe jajeczka. Człowiek zakaża się najczęściej drogą doustną, spożywając pokarmów bez umycia rąk po głaskaniu psa, na którego sierści zatrzymały się jajeczka. Wzrost osiadłej larwy, zwanej bąblowcem jest powolny, może trwać od kilku do kilkunastu lat.
• Bruzdogłowiec szeroki jest również pasożytem jelita cienkiego człowieka. Dochodzi do długości 15-20 metrów. Zbudowany jest z główki z podłużnymi bruzdami czepnymi po bokach, szyjki i z 3000 do 4000 członów. Od poprzednich tasiemców różni się tym, że dojrzałe jajeczka wydostają się z członów już w jelicie i wraz z kałem wydalane są na zewnątrz organizmu ludzkiego. Dla dalszego rozwoju muszą przeniknąć do wody, aby dostać się kolejno do dwóch żywicieli pośrednich (raczek oczlik – szczupak, okoń). Człowiek zaraża się przez spożycie zakażonej nie dogotowanej, nie dosmażonej lub nie dowędzonej ryby. Larwy bruzdogłowca przekształcają się w dorosłe pasożyty w ciągu 5-6 tygodni i produkują po kilkaset tysięcy jaj dziennie.

Obleńce są to robaki obłe, bezkręgowce, wolno żyjące, jak i pasożytnicze. Ciało obleńców jest wydłużone, cylindryczne lub workowatego kształtu, okryte oskórkiem wchodzącym w skład wora skórno – mięśniowego stanowiącego zewnętrzną warstwę. U niektórych gatunków ciało pokryte jest rzęskami.

Jelito przednie, środkowe oraz tylne tworzą przewód pokarmowy, zakończone odbytem. Układ nerwowy składa się ze zwoju mózgowego, zwanego też okołogardzielowym, oraz pni nerwowych.

Układ wydalniczy jest różny u poszczególnych gatunków Np . w postaci protonefrydiów, gruczołu wydalniczego, kanalików, bądź nie występuje w ogóle. Obleńce zamieszkują środowiska wilgotne lub wodne. Robaki te są rozdzielnopłciowe, rozmnażanie następuje na drodze płciowej. Do obleńców należy sześć gromad: wrotki, brzuchorzęski, ryjokrętki, nitnikowce, kolcogłowy oraz nicienie. Do najważniejszych należą: nicienie (80 000 gatunków) i wrotki
(1500 gatunków).

Nicienie mają kształt silnie wydłużony. W zależności od gatunku osiągają od 0,2mm. do 1 metra długości. Ciało nicieni tworzy wór skórno – mięśniowy, wewnątrz którego znajduje się pierwotna jama ciała wypełniona płynem. Przewód pokarmowy składa się z otworu gębowego, gardzieli, jelita (komórki jego zawierają glikogen) i jelita tylnego. Układ wydalniczy tworzą dwa przewody posiadające wspólne ujście.

Jesteś tu: Zoologia

Strony: 1 2 3