Komórka zwierzęca i roślinna.
Chloroplasty zwane inaczej ciałkami zieleni zawierają zielony barwnik chlorofil umożliwiający fotosyntezę. Zbudowane są jak wszystkie inne plastydy, z jedną tylko różnicą. Ich lamelle odrywają się , tworząc obłonione, spłaszczone pęcherzyki tzw. tylakoidy. Błony tylakoidów, zwane tylakoidami gran są poukładane w stosy, zwane granami. To właśnie w granach znajduje się chlorofil. To właśnie w chloroplastach zachodzi fotosynteza, czyli proces podczas którego substancje nieorganiczne takie jak dwutlenek węgla, woda i sole mineralne zostają przekształcone w substancje organiczne przy udziale energii świetlnej wychwytywanej przez chlorofil. Produktem ubocznym fotosyntezy jest tlen.
Pierwsza faza fotosyntezy zwana fazą jasną zachodzi w granach, natomiast druga tzw. faza ciemna w stromie.
Pozostałe plastydy to leukoplasty oraz chromoplasty.
Leukoplasty to plastydy bezbarwne, w nich gromadzone są substancje zapasowe: skrobia (ziemniaki, zboża, banany), tłuszcze (nasiona rzepaku, słonecznika), białka (ziarna aleuronowe u soi).
Chromoplasty natomiast zawierają barwniki: ksantofile (żółte) i karoteny (czerwone, pomarańczowe), które nadają barwę płatkom kwiatowym. Ksantofile i karoteny obecne w liściach uwidaczniają się dopiero gdy następuje degradacja chlorofilu. Stąd bierze się zjawisku żółknięcia i czerwienienia się liści na jesieni.
Należałoby tu zwrócić uwagę na pewien istotny fakt. Już sama analiza budowy wykazuje wiele podobieństw między mitochondriami a chloroplastami. (otoczone są dwiema błonami jako jedyne poza jądrem kom, zawierają własny materiał genetyczny i rybosomy). W porównaniu z innymi organellami wykazują one dużą autonomię wobec komórek, w których się znajdują. Część swoich białek (ok. 10%) produkują same, na własnych rybosomach na podstawie informacji zapisanej we własnym DNA. Mogą się dzielić niezależnie od podziałów komórki. Zjawisko to tłumaczy teoria endosymbiozy, która głosi, że mitochondria i chloroplasty są potomkami bakterii, które w okresie kształtowania się komórki eukariotycznej wniknęły do prakomórki. Stopniowo związek między gośćmi a gospodarzem zaczął się zacieśniać i bakterie zaczęły stopniowo przekazywać swój materiał genetyczny do jądra komórki gospodarza, same zaś się uwsteczniły i zaczęły pełnić funkcję mitochondriów (bakteria tlenowe) i chloroplastów (bakterie ze zdolnością do fotosyntezy). Tak miały powstać komórki roślinne i zwierzęce.
Kolejnymi organellami występującym w komórkach roślinnych (i grzybowych) są wakuole czyli wodniczki. Wakuole zajmują bardzo dużą część powierzchni dojrzałej komórki (czasami nawet 90% jej objętości). Każda wakuola (w starszych komórkach wakuole zlewają się w jedną) jest oddzielona od cytoplazmy pojedynczą błoną tzw. tonoplastem. Wewnątrz wakuoli znajduje się sok komórkowy. Jego skład jest zmienny i zależy od funkcji jaką w danym momencie pełni wakuola. Podstawowymi składnikami soku komórkowego są: woda, białka, cukry, kwasy organiczne, garbniki, alkaloidy oraz sole nieorganiczne, np. szczawian wapnia często tworzący kryształy. W wakuoli znajdują się również barwniki – antocyjany (zabarwienie od niebieskiego do czerwonego) i flawony (od żółtego po brąz) nadające barwy płatkom kwiatowym. Podstawową funkcją wakuoli jest utrzymywanie stałej jędrności komórek roślinnych co jest możliwe dzięki regulacji zmian stężeń substancji w wakuoli i cytoplazmie. Mogą również pełnić funkcję magazynu materiałów zapasowych. Kolejna istotna funkcja to gromadzenie niepotrzebnych i szkodliwych produktów przemiany materii. Podczas kiedy komórki zwierzęce usuwają je na zewnątrz, komórka roślinna wydala wszystko do wewnętrznego śmietnika.
Ostatnim składnikiem odróżniającym komórkę roślinną od zwierzęcej jest ściana komórkowa. Komórce zwierzęcej musi wystarczyć sama błona komórkowa. Ściany komórkowe mają tylko komórki roślinne, bakteryjne i kom. grzybów.
Podstawowym składnikiem budulcowym ściany komórkowej roślin jest celuloza (u grzybów chityna). Głównym jej elementem są włókna celulozowe zebrane w pęczki, zwane mikrofibrylami. Mikrofibryle łączą się natomiast w jednostki wyższego rzędu, tzw. fibryle celulozowe. Pierwotna ściana zbudowana głównie z celulozy może ulegać modyfikacjom i powstają wtedy ściany wtórne. Mogą to być:
- ściany zdrewniałe (między mikrofibrylami odkłada się lignina /drzewnik/ co powoduje drewnienie ściany
- ściany skorkowaciałe – pokryte są suberyną (subst. tłuszczowa), która chroni przed parowaniem wody i działaniem niskich temperatur
- ściany skutynizowane – pokryte są kutyną i woskami (np. powierzchnia śliwki)
- ściany zmineralizowane – wysycone węglanem wapnia czy krzemionką.
Funkcje ściany komórkowej: przede wszystkim nadaje kształt i usztywnia komórki, chroni je przed nadmiernym parowaniem wody, uszkodzeniem mechanicznym i wniknięciem do komórki drobnoustrojów chorobotwórczych.
To już wszystkie składniki komórki. Dodać można, że nauka zajmująca się budową strukturalną, chemiczną, funkcjami i patologią komórek oraz ich składników jest cytologia. Jej głównymi działami są: cytochemia, cytofizjologia, cytogenetyka i cytopatologia.
Jesteś tu: Komórka
Dodaj komentarz