Komórka zwierzęca i roślinna.
Drugi typ struktur błoniastych to struktury Golgiego. Aparat Golgiego leży daleko od jądra, za siateczką gładką. Składa się on ze stosu cystern (diktiosomu) oraz oddzielających się pęcherzyków. W strukturach Golgiego odbywa się synteza cukrów (w kom roślinnych np. syntetyzowany jest cukier będący prekursorem do syntezy celulozy ściany komórkowej. Tutaj także przebiegają procesy modyfikacji różnego rodzaju substancji (głównie białek), które po obróbce zostają upakowane w pęcherzykach transportujących je do miejsc przeznaczenia. W układzie Golgiego przekształceniom ulega np. trypsynogen ( trypsyna jest wydzielana w trzustce pod postacią nieaktywnego trypsynogenu uaktywnia się dopiero w dwunastnicy) produkowany przez komórki kwasochłonne czy insulina – hormon wydzielany przez wysepki Langerhansa B.
Struktury błoniaste są strukturami dynamicznymi. Odbywa się między nimi przepływ substancji zawartych wewnątrz kanałów i pęcherzyków oraz błon. Białka zsyntetyzowane w siateczce gładkiej stają się błonami strony tworzącej aparatu Golgiego. W miarę dochodzenia do aparatu kolejnych błon z siateczki, starsze błony przesuwają się ku stronie zewnętrznej, dojrzewającej diktiosomu. Tu od cystern odpączkowują się pęcherzyki wydzielnicze (sekrecyjne), które wędrują do błony komórkowej i się z nią łączą. Proces ten służy po pierwsze: transportowi błony komórkowej. Jeśli komórka rośnie jej błona komórkowa też musi zwiększać swą powierzchnię. Synteza błony zachodzi jednak tylko w siateczce gładkiej, skąd droga przepływu jest dostarczana aż do plazmalemmy. Po drugie – transportowi substancji, które mają znaleĽć się w błonie bądĽ zostać wydzielone poza komórkę. Białko, które powstało na rybosomach przyczepionych do siateczki, wnika do wnętrza jej kanałów i ulega stopniowym modyfikacjom podczas przechodzenia przez struktury Golgiego aż w końcu znajduje się w pęcherzyku wydzielniczym i po połączeniu jego błony z błoną komórkową zostaje wydzielone poza komórkę.
Kolejnym, bardzo ważnym elementem występującym we wszystkich rodzajach komórek są niewielkie struktury komórkowe – rybosomy. Liczba rybosomów w komórce eukariotycznej wynosi przeciętnie parę milionów i w dużej mierze zależy od aktywności metabolicznej komórki. W komórkach eukariotycznych Rybosomy występują w cytoplazmie oraz w mitochondriach i plastydach. Wśród rybosomów cytoplazmatycznych wyróżniamy rybosomy wolne i związane z błonami szorstkiego reticulum endoplazmatycznego. Rybosomy wolne syntetyzują białka, które pozostaną w obrębie komórki lub będą przetransportowane do struktur takich jak jądro czy mitochondria. Natomiast cząsteczki białka powstające na rybosomach związanych z siateczką wewnątrzplazmatyczną wnikają do jej błony bądĽ są wysyłane poza komórkę.
Każdy rybosom jest zbudowany z dwóch podjednostek: małej i dużej. Obie te jednostki są zbudowane z białek i rRNA (rybosomowy RNA). Obie jednostki są składane w jąderku i oddzielnie transportowane na miejsce przeznaczenia. Na rybosomach odbywa się synteza białek (translacja). Pojawienie się cząsteczki mRNA (matrycowy) powoduje aktywację rybosomu. Dopiero wtedy podjednostki łączą się ze sobą. Cząsteczka mRNA przesuwa się wzdłuż małej podjednostki, a cząsteczki tRNA (transportującego RNA) przy udziale enzymów doprowadzają kolejne aminokwasy do rosnącego łańcucha polipeptydowego. Rybosomy mitochondrialne i plastydowe są mniejsze niż cytoplazmatyczne.
Lizosomy są to struktury zawierające enzymy hydrolityczne rozkładające różnorodne związki organiczne m.in. białka, węglowodany, lipidy i kwasy nukleinowe. Lizosomy występują wyłącznie w komórkach zwierzęcych. Wnętrze lizosomów jest kwaśne, gdyż tylko w takim środowisku mogą działać wspomniane enzymy. Lizosomy biorą udział w trawieniu niepotrzebnych składników komórki, rozkładają substancje odżywcze, biorą udział w samozniszczeniu niektórych komórek oraz trawią pobrany przez komórkę pokarm. W tym ostatnim wypadku trawienie wygląda tak: materiał, który ma być strawiony znajduje się we wnętrzu innego pęcherzyka, fagosomu, który łączy się z lizosomem tworząc fagolizosom, w którym następuje trawienie.
Peroksysomy to otoczone pojedynczą błoną pęcherzyki zawierające enzymy utleniające substraty organiczne (np. alkohol do aldehydu) i redukujące powstały w wyniku tych reakcji nadtlenek wodoru(H2O2). Peroksysomy występują we wszystkich rodzajach komórek eukariotycznych. Zachodzi w nich proces rozkładu kwasów tłuszczowych oraz procesy neutralizacji substancji trujących.
Strukturą komórkową o podstawowym znaczeniu jest cytoszkielet – występujący w komórkach eukariotycznych układ mniej lub bardziej giętkich włókien białkowych. Możemy wyróżnić trzy rodzaje elementów strukturalnych: mikrotubule, mikrofilamenty oraz filamenty pośrednie. Te wszystkie elementy są ze sobą powiązane.
Dodaj komentarz