Komórka zwierzęca i roślinna.
Funkcje błon biologicznych są różne. Przede wszystkim pomiędzy błonami odbywa się transport różnych substancji. Mówimy, że są to błony półprzepuszczalne. Przepuszczają wodę, tlen, małe jony, gazy, wybiórczo inne związki. Lipidy błonowe nie przepuszczają substancji rozpuszczonych w wodzie powodując oddzielenie roztworów znajdujących się po dwóch stronach błony. Natomiast transport substancji chemicznych przez błony odbywa się za pośrednictwem białek. Niektóre białka transmembranowe tworzą kanały, przez które rozmaite substancje przenikają na drugą stronę błony, inne mogą przenosić jednocześnie dwie substancje w przeciwnych kierunkach. Po obróceniu się takiego białka o 180o substancje pobrane po określonych stronach błony zostają wydzielone po stronie przeciwnej. Są też białka, które po pobraniu cząsteczek czy jonów po jednej stronie błony wędrują na drugą stronę by tam je uwolnić.
Oprócz funkcji transportowych błony biologiczne pełnią również funkcje ochronne oraz biorą udział w odbieraniu i przewodzeniu sygnałów (szczególnie plazmalemma), które docierają do komórek w postaci pewnych cząsteczek np. hormonów. Aby komórka mogła odebrać dany sygnał, musi mieć na powierzchni błony swoisty receptor – białko, najczęściej glikoproteinę, wiążące się z cząsteczką sygnałową.
Bardzo ważnym składnikiem każdej komórki jest cytoplazma. Jest to lepka, bezbarwna, półpłynna, galaretowata substancja wykazująca pewną elastyczność i ciągliwość. Wypełnia wnętrze komórki. W niej zawieszone są wszystkie organelle. Składa się z cytoplazmy podstawowej (cytozolu) oraz zawieszonych w nim struktur. Cytoplazma jest koloidem – wodnym roztworem białek, węglowodorów, lipidów i soli mineralnych. Jej uwodnienie ulega zmianie. Uwodniona cytoplazma to zol, a odwodniona – żel. Koagulacja jest to odwadnianie komórki (zol w żel), natomiast peptyzacja – nawadnianie (żel w zol) Przez cytoplazmę odbywa się transport różnych związków chemicznych między organellami. Zachodzi w niej również wiele ważnych reakcji chemicznych m.in. szlak glikolizy czyli pierwszy etap oddychania komórkowego czy biosynteza białka (na zlokalizowanych w cytozolu rybosomach). Cytoplazma komórek eukariotycznych może wykonywać ruchy. Są trzy rodzaje takich ruchów:
- ruch rotacyjny – ruch cytoplazmy wokół centralnie ułożonej wakuoli
- ruch cyrkulacyjny – ruch cytoplazmy po mostkach cytoplazmatycznych
- ruch pulsacyjny – cytoplazma porusza się raz w jedną, raz w drugą stronę.
Ruchy cytoplazmy są najlepiej widoczne w komórkach roślinnych. Ich przejawem jest przemieszczanie się zawieszonych w cytoplazmie chloroplastów.
Cytoplazma komórek nie stanowi jednego, nieprzerwanego obszaru, lecz jest podzielona na fragmenty przez struktury błoniaste – siateczkę wewnątrzplazmatyczną (reticulum endoplazmatyczne) i aparat Golgiego.
Siateczka wewnątrzplazmatyczna to system kanalików, cystern i rurek o przekroju okrągłym bądĽ spłaszczonym, zbudowanych z błon cytoplazmatycznych, połączonych ze sobą i innymi organellami. Łączy się ona z zewnętrzną błoną otoczki jądra komórkowego. Wnętrze wszystkich kanałów w jednej komórce tworzy obszar o powierzchni zajmującej ok. 10% objętości komórki. Reticulum endoplazmatyczne możemy podzielić na szorstkie i gładkie. Siateczka szorstka to taka, na której powierzchni znajdują się liczne rybosomy na których zachodzi biosynteza białek błonowych oraz kierowanych poza komórkę.
Siateczka gładka położona jest dalej od jądra, nie zawiera rybosomów. Reticulum endoplazmatyczne gładkie jest w komórce głównym miejscem produkcji lipidów oraz sterydów. Powstają tu również fragmenty błon.
Ogólnie rzecz biorąc reticulum endoplazmatyczne pełni trzy bardzo ważne funkcje: dzieli cytoplazmę na przedziały, rozdziela przeciwstawne reakcje i pełni funkcje systemu transportowego w komórce.
Jesteś tu: Komórka
Dodaj komentarz