Komórka zwierzęca i roślinna.
Obecnie jest wiadomo, że wszystkie organizmy żywe zbudowane są z większej lub mniejszej liczby komórek. Występują więc organizmy jednokomórkowe np. bakterie, pierwotniaki lub wielokomórkowe, zbudowane z wielu współpracujących ze sobą komórek. Komórka jest podstawową jednostką życia. Można ją porównać do cegiełek z jakich zbudowane są domy.
Komórka po raz pierwszy została zaobserwowana przez angielskiego fizyka R. Hooka, natomiast teorię komórkowej budowy organizmów sformułowało w latach 1838-1839 dwóch niemieckich uczonych: botanik Matthias Schleiden oraz fizjolog Theodor Schwann.
Różnorodność komórek jest ogromna. Najistotniejszy jest podział na komórki Prokariotyczne i Eukariotyczne. Komórki prokariotyczne różnią się od eukariotycznych tym, że nie posiadają jądra a ich materiał genetyczny zlokalizowany jest w obszarze jądrowym zwanym nukleoidem. Przykładem Prokaryota są bakterie. Natomiast do komórek eukariotycznych zaliczamy wszystkie komórki roślinne i zwierzęce. Zbudowane są one z takich samych elementów chociaż w ich budowie można dostrzec kilka istotnych różnic, które obrazuje tabelka. Rozmiary większości komórek zawierają się w przedziale 0,5-2000 mikrometrów chociaż zdarzają się komórki-olbrzymy widoczne gołym okiem, np. żółtko jajka ptasiego, niektóre pierwotniaki (0,5 cm długości) czy komórki nerwowe o metrowych wypustkach.
Komórki zbudowane są z mniejszych jednostek tzw. organelli, które pełnią różne funkcje, jednak nie mogą samodzielnie działać poza komórką. Składniki budujące komórkę możemy podzielić na plazmatyczne (żywe) i nieplazmatyczne (martwe) Wszystkie żywe składniki znajdujące się w komórce nazywamy protoplastem. Do protoplastu należą: błona komórkowa, jądro kom., cytoplazma, mitochondria, plastydy, rybosomy, reticulum endoplazmatyczne oraz aparaty Golgiego, lizosomy, plazmodesmy. Do martwych części komórki należą wakuola i ściana komórkowa.
Komórki w zależności od tego czy działają samodzielnie czy jako podporządkowane elementy organizmów wielokomórkowych, a także od funkcji jakie pełnią i środowiska w jakim się znajdują mogą przybierać bardzo różne formy morfologiczne i anatomiczne.
Tkanka okrywająca roślin i zwierząt zbudowana jest na przykład ze ściśle do siebie przylegających, prostopadłościennych komórek, komórka tkanki nerwowej jest wydłużona co umożliwia jej przesyłanie informacji na duże odległości, posiada także liczne rozgałęzienia, dzięki czemu może łączyć się z wieloma innymi komórkami, komórka wydzielnicza np. trzustki zawiera liczne pęcherzyki z wydzielaną substancją, komórki tkanki wzmacniającej roślin mają bardzo grube ściany, a komórki krwi w zależności od pełnionej funkcji różnią się kształtem (erytrocyty, trombocyty, leukocyty) oraz zdolnościami do poruszania się (leukocyty mogą przemieszczać się samodzielnie do określonych tkanek, natomiast erytrocyty nie mają takich zdolności).
Komórka eukariotyczna może być traktowana jako system błon oraz oddzielonych przez nie obszarów cytoplazmy i wnętrz poszczególnych organelli. Jest to cecha wszystkich komórek eukariotycznych zwana kompartmentacją czyli uprzedziałowieniem. Taka budowa umożliwia na jednoczesne przeprowadzanie wielu różnych reakcji, niekiedy biegnących w przeciwnych kierunkach.
Każda komórka aby żyć musi być otoczona błoną cytoplazmatyczną tzw. plazmalemmą. Poszczególne struktury komórkowe również są oddzielone jedną (lizosomy, wakuole, sferosomy, peroksysomy, struktury Golgiego, reticulum endoplazmatyczne) lub dwiema (jądro komórkowe, mitochondria, plastydy) błonami od cytoplazmy.
Wszystkie błony biologiczne zbudowane są przede wszystkim z lipidów tworzących dwuwarstwową błonę fosfolipidową, która zawsze jest podstawą błony, oraz białek, których zawartość w błonach może się wahać w granicach 25-75%. W błonach występują również niewielkie ilości cukrów w postaci oligosacharydów. Ich zawartość nie przekracza 5%. Cząsteczki fosfolipidów błonowych składają się z hydrofilowych główek oraz hydrofobowych ogonków, które w wodzie dążą do siebie, natomiast główki do zewnątrz.
Lipidy i białka mogą się przemieszczać. Błony biologiczne są strukturami dynamicznymi. Określamy je mianem płynnej mozaiki. Stopień płynności danego obszaru zależy od czynników środowiskowych (temperatury czy charakteru chemicznego roztworu stykającego się z błoną) oraz strukturalnych: mniejszą płynność wykazują błony o dużej zawartości cząsteczek cholesterolu i nienasyconych kwasów tłuszczowych w fosfolipidach, natomiast większą płynność wykazują błony o niewielkiej ilości cholesterolu i nienasyconych kwasów tłuszczowych przy czym płynność należy rozumieć jako możliwość przemieszczania się elementów tworzących błonę, szczególnie białek.
Cząsteczki białek błonowych mogą być związane z błoną trwale (białka integralne) lub być do niej przyczepione za pośrednictwem innych białek (białka peryferyczne). Niektóre białka integralne przenikają w poprzek całą błonę (transmembranowe), inne występują tylko po jej jednej stronie.
Dodaj komentarz