Jakie jest znaczenie genetyki w medycynie, hodowli, rolnictwie.
Znaczenie genetyki w hodowli
Postęp w genetyce ma wpływ na hodowlę zwierząt. Dla hodowców genotyp czyli zespół genów danego osobnika warunkujących jego właściwości dziedziczne jest programem, którym można tak pokierować żeby uzyskać pożądany fenotyp. Jednak na jego wytworzenie ma nie tylko wpływ genotypu ale również czynniki środowiskowe, a w ostateczności wzajemne zależności miedzy czynnikami genetycznymi i epigenetycznymi. Czynnikami epigenetycznymi są wszystkie czynniki, które nie są uwarunkowane genetycznie czyli gleba, odżywianie,pielęgnacja,czynniki chorobotwórcze. W hodowli zwierząt bardzo duże znaczenie ma pokarm. Podawanie wysokiej jakości paszy, zabezpieczenie przed chorobami czy ochrona przed zmiennymi warunkami atmosferycznymi oraz inne zabiegi hodowców w celu stwarzania zwierzęta lepszych warunków bytu przyczynia się do ich większej wydajności. Jednak zwierzęta o różnych genotypach reagują odmiennie na takie same czynniki środowiskowe. Skutkiem oddziaływania środowiska na zwierzęta jest powiększanie się zmienności nazywanej modyfikacyjną. Większość hodowców dąży do tego aby w jego hodowli rozmnażały się tylko te zwierzęta, które są zdrowe, silne i wydajne. W celu tym dopuszczają oni do rozrodu tylko zwierzęta spełniające te warunki. Nosi to nazwę sztucznej selekcji lub sztucznego doboru. Zwierzęta posiadające negatywne cechy wykluczone są z rozrodu zatem geny niepożądane zanikają. Osobniki,które biorą udział w czynnościach rozrodczych nazywamy stadem selekcyjnym.Maja one lepsze fenotypy od pozostałych członków stada. Stado selekcyjne z upływem czasu traci swoje zdolności do rozmnażania dlatego musi ono co jakiś czas podlegać odnowie. Polega to na zastąpieniu starych lub słabych zwierząt nowymi posiadającymi lepszy genotyp. W hodowli zwierząt stosuje się poligamie. Wielu hodowców uważa,że cenniejsze z genetycznego punktu widzenia są samce niż samice. Samica rodzi kilka młodych ,natomiast liczebność potomków samca jest nieograniczona. Jeśli samiec posiada niewłaściwe cechy, poprzez przekazanie je potomkom przyczynia się do popsucia jakości całego stada. Zwierzęta można selekcjonować ze względu na wartość użytkową lub hodowlaną. Selekcja samic odbywa się na podstawie wartości użytkowej, a samców ze względu na wartość hodowlaną.
Znaczenie genetyki w hodowli roślin
Zadaniem hodowli roślin jest ulepszanie roślin uprawnych i tworzenie nowych odmian. Zaniechanie pracy nad ulepszaniem istniejących odmian (hodowli zachowawczej) prowadzi do szybkiego pogorszenia się materiału siewnego i spadku plonów. Natomiast tworzenie nowych odmian – (hodowla twórcza) należy uznać za najszybszy i najbardziej istotny czynnik zwiększenia plonów u roślin.
Podobnie jak w przypadku hodowli zwierząt warunki środowiska mają duży wpływ na hodowle roślin. Jednym z najważniejszych czynników jest gleba,a przede wszystkim zawartość w niej niezbędnych dla roślin składników odżywczych, są to głównie mikro i makroelementy. Można powiedzieć,że hodowla roślin nie skupia się tylko na roślinach ale na dążeniu do stworzenia im jak najlepszych warunków. Rośliny niepielęgnowane nie dają bogatych plonów,a czasem nawet zostają wypierane przez inne rośliny. Jednym z zabiegów wprowadzającym zmienność i poprawę warunków uprawy jest zmianowanie czyli płodozmian. Ma to na celu stworzenie rośliną dogodnych warunków wzrostu w związku ze zmianami jakie zachodzą w glebie podczas zmianowania. Zmianowanie polega na pobieraniu przez różne gatunki z gleby określonych pierwiastków w większych lub mniejszych ilościach, co po dłuższym czasie powoduje zubożenie gleby w te pierwiastki, a tym samym wzrost zawartości innych. Płodozmian składa się z kilku roślin zbożowych i niezbożowych np. ziemniak-owies,łubin-żyto
Na początku XX wieku Johansen przeprowadzał doświadczenia,które obrazują wpływ genetyki i czynników środowiska na selekcję. Prowadził on badania na nasionach fasoli,które znacznie różniły się pod względem masy. Z pośród nasion wybrał on duże i małe ,a następnie wysiał w osobnych miejscach. Podczas zbioru plonów okazało się, że nasiona pochodzące z roślin z nasion dużych są większe niż te,które otrzymano z uprawy fasoli zasianej z małych ziaren. Z doświadczenia tego wynikało,że masa jest wartością dziedziczną i selekcja pod względem wielkości jest metodą skuteczną. W kolejnym badaniu Johansen wysiał duże i małe nasiona pochodzące z tej samej rośliny. Zebrane plony nie różniły się od siebie masą wyjaśniło to,że fasola jest rośliną samopylną. Oznacza to,że rośliny potomne pochodzą od tej samej rośliny rodzicielskiej. Rośliny potomne tworzą linię czystą, a jej wszystkie osobniki są jednakowe genetycznie.
Jesteś tu: Genetyka
Dodaj komentarz