Gady

Gady (Reptilia) – gromada kręgowców (czworonogów) zmiennocieplnych. Współczesne gady są pozostałością po znacznie większej grupie zwierząt, której największy rozkwit przypadł na erę mezozoiczną. Z osiemnastu znanych rzędów gadów obecnie żyją tylko cztery, pozostałe wymarły w końcu ery mezozoicznej. Niektóre kopalne gady naczelne czyli archozaury takie jak pterozaury i dinozaury były prawdopodobnie zwierzętami stałocieplnymi.
Spis treści
•1 Cechy budowy
•2 Ewolucja gadów
•3 Systematyka
•4 Gady (Reptilia)

Cechy budowy
skóra sucha, szorstka lub delikatna – pokryta rogowymi tarczami (żółwie i krokodyle) lub tarczkami i łuskami (jaszczurki, węże)
uzębienie brak u żółwi u pozostałych dobrze rozwinięte. Według sposobu osadzenia są reprezentowane 3 typy osadzenia:
•akrodontyczne – osadzone podstawą na kościach szczęki lub żuchwy
•pleurodontyczne – przytwierdzone z boku kości
•tektodontyczne – osadzone w zębodołach (tylko krokodyle)
U większości podlegają stałej wymianie – polifiodontyzm (oprócz agam i kameleonów)
czaszka połączona z 1-szym kręgiem za pomocą 1 kłykcia potylicznego – połączenie ruchome
kręgosłup posiada 2 kręgi krzyżowe
serce z 2 przedsionków oraz komory podzielonej niepełną przegrodą na 2 części a jedynie u krokodyli przegroda jest pełna (serce z 2 przedsionków i 2 komór)
kończyny dobrze rozwinęte, zredukowane lub brak zupełnie
jaja typu polilecytalnego – zawierają duże ilości żółtka w osłonkach pergaminowatych a u żółwi i krokodyli w wapiennych skorupkach
rozmnażanie zapłodnienie wewnętrzne, jajorodne lub jajożyworodne lub żyworodne, rozwój prosty, zarodki tworzą błony płodowe – owodniowce.
oddychanie płuca gąbczaste, wentylację płuc uwydatniają ruchy klatki piersiowej
Ewolucja gadów
Pierwsze najprymitywniejsze gady Anapsida, charakteryzujące się czaszką pozbawioną dołów skroniowych, pojawiły się w karbonie. Były to kotylozaury (Cotylosauria), które dotrwały do triasu i żółwie, których potomkowie żyją do dzisiaj. Kotylozaury dały początek grupie Synapsida, w których czaszce występował jeden dół skroniowy – dolny oraz Diapsida z czaszką z dwoma dołami skroniowymi (2 pary: dolna i górna). Dzięki obecności dołów skroniowych czaszka mogła być lżejsza, a mięśnie miały więcej miejsca; w rezultacie szczęka stawała się silniejsza i bardziej ruchliwa. Synapsida ostatecznie dał początek pierwszym ssakom, podczas gdy diapsydy rozdzieliły się na dwie linie:
•lepidozaury (do których należą współczesne węże, jaszczurki i hatterie jak również, chociaż tu istnieje spór wygasłe morskie gady mezozoiczne)
•archozaury (obecnie reprezentowane tylko przez krokodyle i ptaki, ale wcześniej do tej grupy należały pterozaury i dinozaury)
•]Systematyka
Współczesne gady należą do czterech rzędów: żółwie, krokodyle, sfenodonty (hatteria) i łuskonośne, które dzielą się na trzy podrzędy: jaszczurki, amfisbeny i węże. Liczbę żyjących współcześnie gatunków gadów szacuje się na około 7000 gatunków. Systematyka gadów nie jest ostatecznie ustalona.
Żółwie posiadają pokryte płytkami skorupy, zamykające ich ciała z dołu i z góry. Do skorupy przyrośnięte są żebra. Nie mają zębów. Pysk kończy się mocnym rogowym dziobem.
Węże i jaszczurki mają ciało wydłużone, pokryte łuskami lub tarczkami, duży pysk, język przeważnie rozdwojony. Jaszczurki mają przeważnie cztery kończyny (ale np. padalec nie ma kończyn), a węże nie mają ich wcale.
Krokodyle i aligatory są podobne do jaszczurek, wielkie, o skórze pokrytej twardymi, dużymi łuskami. Mają wielkie pyski i liczne zęby. U większości nozdrza znajdują się na szczycie głowy.
Gady (Reptilia)
•Podgromada: Anapsida (Cotylosauromorpha)
oRząd: kotylozaury (Cotylosauria)
Podrząd: Captorhinomorpha
Podrząd: Procolophonia
Podrząd: eunotozaury (Eunotosauria) (?)
•Podgormada: Chelonomorpha
oRząd: żółwie (Testudines)
Podrząd: Proganochelydia
Podrząd: żółwie skrytoszyjne (Cryptodira)
Podrząd: żółwie bokoszyjne (Pleurodira)
•Podgromada: Synapsida
oRząd: pelykozaury (Pelycosauria)
Podrząd: Ophiacodontia
Podrząd: Sphenacodontoidea
Podrząd: Edaphosauria
oRząd: terapsydy (Therapsida) gady ssakokształtne
Podrząd: Phthinosuchia syn. Eotitanosuchia
Podrząd: teriodonty (Theriodontia) gady ssakozębne
Podrząd: Anomodontia
oRząd: mezozaury (Mesosauria)
•Podgromada: Proganosauria
•Podgromada: Ichthyopterygia
oRząd: Ichtiozaury (Ichtiosauria)
•Podgromada: Synaptosauria syn. Euryapsida
oRząd: Araeoscelidia syn. Protorosauria
oRząd: Sauropterygia
Podrząd: notozaury (Notosauria)
Podrząd: plezjozaury (Plesiosauria)
oRząd: plakodonty (Placodontia)
•Podgromada: diapsydy
oNadrząd: lepidozaury (Lepidosauria)
Rząd: Eosuchia
Podrząd: Younginiformes
Podrząd: Choristodea
Podrząd: talatozaury (Talattosauria)
Podrząd: prajaszczurki (Prolacertiformes)
Rząd: ryjkogłowe (Rynchocephalia)
Rząd: łuskonośne (Squamata)
Podrząd: jaszczurki (Sauria syn. Lacertilia)
Rodzina mozazaury (Mosasauridae)
Podrząd: amfisbeny (Amphisbaenia syn. Annulata)
Podrząd: węże (Serpentes syn. Ophidia)
oNadrząd: archozaury (Archosauria) gady naczelne
Rząd: tekodonty (Thecodontia)
Podrząd: Proterosuchia
Podrząd: fytozaury (Phytosauria syn. Parasuchia)
Podrząd: aetozaury (Aetosauria)
Podrząd: Pseudosuchia
Rząd: krokodyle (Crocodylia)
Podrząd: krokodyle pierwotne (Protosuchia)
Podrząd: Archeosuchia
Podrząd: Mesosuchia
Podrząd: Sebecosuchia
Podrząd: Eusuchia
Rząd: dinozaury gadziomiedniczne (Saurischia)
Podrząd: teropody (Theropoda)
Podrząd: zauropody (Sauropoda), (Sauropodomorpha)
Rząd: dinozaury ptasiomiedniczne (Ornithischia)
Podrząd: tyreofory (Thyreophora)
Podrząd: Neornithischia
Podrząd: Lesothosaurus
Podrząd: Pisanosaurus
Rząd: pterozaury (Pterosauria) gady latające
Podrząd: ramforchynusy (Rhamphorhynchoidea)
Podrząd: pterodaktyle (Pterodactyloidea)

Jesteś tu: Prace