Człowiek i środowisko

RÓŻNORODNOŚĆ BIOLOGICZNA (BIORÓŻNORODNOŚĆ) – zróżnicowanie wszystkich form życia.
Obejmuje różnorodność:

• GATUNKOWĄ, czyli bogactwa roślin i zwierząt występujących na Ziemi;
• GENETYCZNĄ (wewnątrzgatunkową), czyli zróżnicowania genów zawartych w pulach genowych poszczególnych gatunków;
• EKOSYSTEMÓW, czyli bogactwa siedlisk warunkującego bogactwo ekosystemów.

Ochrona różnorodności biologicznej była omawiana na konferencji ONZ w Rio de Janeiro w 1992 r., na której podpisano dokument Agenda 21 ( Globalny Program Działań). Ustanowione w nim zalecenia to:

• Opracowanie krajowych ocen stanu różnorodności biologicznej;
• Przygotowanie krajowych planów oraz strategii działania w celu zachowania i właściwego korzystania z różnorodności biologicznej;
• Prowadzenie wielokierunkowych badań nad znaczeniem różnorodności ekosystemów;
• Zachęcanie do stosowania tradycyjnych metod w rolnictwie i racjonalne korzystanie z zasobów przyrody;
• Ochrona naturalnych siedlisk;
• Opracowanie zasad pomocy finansowej dla krajów biednych i rozwijających się oraz określenie sposobów, które mają ułatwić tym krajom dostęp do nowoczesnych, niezatruwających środowiska technologii.

W Polsce ochrona różnorodności biologicznej była realizowana wcześniej. ?Polskie Stadium Różnorodności? zostało opracowane przez zespół Narodowej Fundacji Ochrony Środowiska pod kierunkiem profesora Romana Andrzejewskiego.

Stadium to składa się z 2 części:
1.W pierwszej – przyrodniczej, opisano stan różnorodności roślin i zwierząt oraz ich siedlisk i ekosystemów. Zawiera listy gatunków rzadkich i zagrożonych, gatunków obcych, endemitów i reliktów. Przedstawiono charakterystykę obszarów chronionych: parków narodowych i krajobrazowych, rezerwatów przyrody oraz metod i środków ochrony gatunków poza ich naturalnym środowiskiem. Opisano też krajową strategie ochrony przyrody i omówiono sposoby prowadzenia edukacji społecznej w tym zakresie.
2.W drugiej – ekonomicznej, znajduje się ocena wydatków, korzyści i potrzeb finansowych związanych z ochroną różnorodności. Oceniono też stan świadomości ekologicznej społeczeństwa polskiego i stwierdzono wysoką świadomość degradacji środowiska, ale mniejsze zainteresowanie jego ochroną.

Różnorodność gatunkowa
Na ochronę gatunkową roślin i zwierząt składa się:

• IN SITU – ochrona ekosystemów i naturalnych siedlisk gatunków (ochrona gatunków w ich naturalnym środowisku).
• EX SITU – ochrona gatunków poza ich naturalnym środowiskiem, np. w ogrodach zoologicznych i botanicznych. Ma na celu m.in. zachowanie wymierających gatunków, które żyją tylko w ogrodach zoologicznych i botanicznych, poza swoim naturalnym siedliskiem oraz zachowanie ich materiału genetycznego, a także ich reintrodukcję.

REINTRODUKCJA to ponowne wprowadzenie organizmów danego gatunku zwierząt na tereny zajmowane przez nie w przeszłości, na których z różnych przyczyn wyginęły. Bóbr – niż polski i Karpat; żubr.

Wśród zwierząt ginącymi gatunkami są np. niepylak apollo, łosoś, żółw błotny, orzeł przedni i żbik.
Do roślin zagrożonych wymarciem należą, np. szachownica kostkowata, pierwiosnka omączona, kotewka orzech wodny, fiołek bagienny i brzoza karłowata.

W 1992 ukazała się Polska czerwona księga zwierząt, a rok później Polska czerwona księga roślin, które zawierają rejestr gatunków zagrożonych i ginących, gatunków rzadkich i narażonych na wyginięcie oraz ich opis.

Główny czynnik zmniejszenia się liczebności organizmów to niszczenie i przekształcanie środowiska przez człowieka. Działalność ta powoduje m.in. zbyt dużą i szybką eksploatacje zasobów przyrody, produkcje toksycznych odpadów, osuszanie terenów bagiennych, co zakłóca bilans wodny i powoduje zanikanie organizmów wodnych. Negatywnie wpływają też zanieczyszczenia wód, osuszanie terenów i regulacja rzek.

Jesteś tu: Ekologia

Strony: 1 2