Populację tworzą osobniki należące do jednego gatunku, występujące na określonej przestrzeni w danym czasie. Osobniki populacji mogą się swobodnie krzyżować, dając płodne potomstwo.Miejsce, w którym występuje populacja nazywamy siedliskiem. Każdy osobnik populacji zajmuje określoną przestrzeń nazywaną areałem. Suma areałów tworzy zasięg przestrzenny populacji.Każdą populację charakteryzuje wiele cech. Są to: liczebność ? czyli liczba osobników tworzących [...]
Jesteś tu: ŚciągiGąbki zwierzęta słono i słodko wodne. Są bryłą galaretowatej substancji mezoglei podpartej szkieletem z igieł wapiennych lub krzemionkowych. Gąbki żywią się najdrobniejszymi zawiesinami organicznymi (nadecznik, gąbka grecka). Zwierzęta tkankowce opisano już ponad milion ich gatunków noszą nazwę Metazoa i obejmują około 30 typów systematycznych. Parzydełkowce SA zwierzętami żyjącymi głównie w wodach słonych, mniej liczne w [...]
Jesteś tu: ŚciągiTaksonomianauka o regułach klasyfikacji istot żywych w jednosce różnej rangi, określonej jako taksony. Karol Linneusz upowszechnił dwuczłonowe nazewnictwo, był szweckim lekarzem i przyrodnikiem. SYSTEM BOTANICZNY: gromada, klasa, rząd rodzina,rodzaj,gatunek. ZOOLOGICZNY :typ,gromada ,rząd ,rodzina,rodzaj ,garunek. SYSTEMATYKA CZŁOWIEKA:królestwo-zwierzęta podkrólestwo-tkankowce typ-strunowce podtyp-kręgowce gromada-ssaki podgromada-ssaki właściwe szczep-łożyskowce rząd-naczelne podrząd-antropoidy infrarząd-człekokształtne rodzina-człowiekokształtne rodzaj-człowiek gatunek-człowiek rozumny. PODZIAŁ NA KRÓLESTWA: bkterie, protisty, [...]
Jesteś tu: ŚciągiMutacja- to dowolne odstępstwo od normalnej sekwencji DNA.Mutacje mogą być:a) korzystne dla organizmu( bardzo rzadko)b) niekorzystne(najczęściej)c) obojętne(neutralne, zwłaszcza gdy zdarzają się w niekodujących odcinkach DNA, np. w intronach)Mutacje powstają:a) samoistnie (spontanicznie)b) są sztucznie wywoływane przez czynniki chemiczne i fizyczne (indukowane).Mutacje genowe- zmiany w obrębie jednego genu.Mutacje chromosomowe- zmiany struktury lub liczby chromosomów.Czynniki mutagenne- mutageny, czynniki [...]
Jesteś tu: ŚciągiGENETYKA- nauka zajmująca się badaniem dziedziczności w i zmienności organizmu.DNA ? kwas aleoksyrybonukleinowy nukleotydów:- cukier deoksyryboza (C5 )- reszta kwasu fosforowego- zasada azotowa- adenina- guanina- cytozyna- tyminaMECHANIZM REPLIKACJI- skopiowanie zwielokrotnienie DNA. GEN- jest to długi odcinek DNA odpowiedzialny za powstanie jednego produktu( jest to białko). Jest do jednostką dziedziczenia i podlega pewnym prawom.P- pokolenie rodzicielskieF1- [...]
Jesteś tu: Ściągi1.Ewolucja- proces powolnych zmian, dzięki którym ze wspólnego przodka powstały wszystkie organizmy żyjące na kuli ziemskiej. Przystosowywanie się do zmieniających się warunków naturalnych. 2.Dobór naturalny- to selekcja polegająca na przeżywaniu osobników lepiej przystosowanych. Mechanizm doboru jest nieuchronną konsekwencją zmienności międzyosobniczej i nadwyżki płodności poddanej ograniczeniom środowiskowym- presja selekcyjna. 3.Specjacja- powstawanie nowych gatunków. 4.Zmienność genetyczna: rekombinacyjna, [...]
Jesteś tu: ŚciągiPowietrze:1.Źródła zanieczyszczeń-pochodzenia naturalnego(pożary,burze piaskowe,huragany,proces rozkładu mat.org.,bagna,wybuchy wulkanow),pochodzenia antropogenicznego(pyły,gazy,zakłady produkujące en.cieplną i elektryczną,zakłady fabryczne,pojazdy mech.,sektor komunalno-bytowy)2.Zanieczyszczenia gazowe-zw.siarki(dwutl.siarki),zw.azotu(amoniak),zw.węgla(CO2),weglowodory arom.3.Podział pyłów ze względu na działanie-toksyczne(powodują szybkie zatrucie org.;zawierają metale ciężkie(np.Pb);radioaktywne,azbestowe,fluorki),szkodliwe(działanie pylicotwórcze lub uczulające;rozpuszczają się w płynach ustrojowych;rozpuszczają białko,odkładają się w płucach;zawierają krzemionkę,pyły drewna,bawełny),neutralne(działanie drażniące-pyły żelaza,wapienia,węgla;nierozpuszczalne;blokują powierzchnię ochronna płuc)4.Polskie miasta o dużej skali zanieczyszczeń(emisja)-Konin,Rybnik,Jaworzno,Warszawa,Kraków5.Zjawiska wywołane zanieczyszczeniem atmosfery:smog-powstaje w wyniku [...]
Jesteś tu: ŚciągiBIAŁKA:Białka składają się z C,H,O,N.S,P.Poddają się denaturacji(wys.temp.,alkohole,kwasy),koagulacji(zol-żel)i peptyzacji(żel-zol).Podział:1.Proste(porteiny):rozp.w wodzie(steroproteiny)-albuminy,globuliny,histony;nierozp.w wodzie(skleroproteiny)-kolagen,elastyna,keratyna,aktyna,miozyna.2.Złożone(proteidy):metaloproteidy-ferodoksyna;chromoproteidy-hemoglobina,mioglobina;lipoproteidy;glikoproteidy.Struktura przestrzenna:Irzędowa-określa sekwencję aminokw.w biału;IIrzędowa-przestrzenny układ struktury Irzędowej(alfa-helix,beta-harmonijka);IIIrzędowa-wyższy stopień konfiguracji przestrzennej.Funkcje:bł.kom.-bł.białkowo-lipidowa;rola budulcowa;budują enzymy(katalizatory);są składnikiem cytoplazmy;funkcja transportowa-w bł.kom.znajdują się białka receptorowe;budują hormony(funkcja regulacyjna);funkcja odpornościowa-globuliny budują elementy morfotyczne(limfocyty,leukocyty,erytrocyty);funkcja lokomotoryczna-białka takie jak miozyna i aktyna biorą udział w skurczu mięśni poprz.prążk.Budowa:Zbudowane są z podst.jednostek strukturalnych-aminokwasów.Białko musi być zbudowane z [...]
Jesteś tu: ŚciągiFotosynteza:Faza jasna (grana): Fotosystemy: PS1 – chlorofil a, karoten (700nm); PS2 – chlorofil a, b, ksantofil (650nm)Fosforelacja cykliczna – zachodzi gdy e z PS1 po przejściu przez szereg przenośników z powrotem wracają do PS1; energia akumulowana w ATP.Fosforelacja niecykliczna – polega na tym, że e wybite z PS1 transportowane są przez ukł.przenośników e (ferrodoksyna) na [...]
Jesteś tu: Ściągibł.kom.(białkowo-lipidowa)-skład chem.:1.lipidy(tł.):fosfolipidy charakter amfipatyczny(1biegun wykazuje powinowactwo do H2O,2 to tł.;glikolipidy(galaktoza);strerole(cholesterol)-mało w kom.rośl.,dużo w zwierz.;swingolipidy-pochodne cukrów(swingozyna)2.białka:integralne-zrąb bł.białk.lip.;receptorowe-odbierają informacje ze środowiska zewn.;przenośnikowe-wspomagają transport subst.do wnętrza kom.(dyfuzja wspomagana);własności:elastyczna i półstała,pozwala na dopasowanie do kształtu kom.;dyanmiczna,skł.białk.i lipidowe mogą się w niej przemieszczać;skł.chem.i właściwości zmieniają się z wiekiem i stanem czynnościowym kom.;selektywna,niektóre subst.mogą swobodnie dyfudować przez bł.kom.(H2O,CO2,O2,mocznik),inne jony,glukoza,fruktoza,maltoza są transportowane [...]
Jesteś tu: ŚciągiEkologia-autekologia(org.a środowisko),synekologia(zależności wielogat.zgrupowań org.i środowiskiem)Populacja-zb.osobników 1gat.występujących na określonym terenie,krzyżują się dając płodne potomstwo;Biocenoza-zespół populacji na danym terenie;Biotop-ukł.nieożywionych elementów środ.przyr.,w znacznym stopniu ukształtowany przez zw.z nim org.tworzące biocenozę;Ekosystem=biocenoza+biotop;Biomy-olbrzymie zbiorowiska obejmujące całą formacje rośl.i zwierz.żyjące w danej strefie klim.(tundra,tajga,pustynia);Biosfera-wszystkie biomyZakres tolerancji(przedział wart.danego czynnka w obrębie którego org.bytuje i utrzymuje funkcje życiowe):gr.ograniczających czynników ekol.=abiotyczne(war.klim.,czynniki edatyczne-gleba)+biotyczneEurybionty- szeroki zakres tolerancji;Stenobionty-wąski [...]
Jesteś tu: ŚciągiDrogi oddechowe ? Jama nosowa ? Gardło?Krtań?Tchawica?Oskrzela?PłucaJama nosowa- Jama nosowa to pierwszy odcinek dróg oddechowych. Podzielona na dwie części przegrodą nosa zbudowaną z kości oraz chrząstki. Wokół jamy nosowej znajdują się przestrzenie wypełnione powietrzem tzw. Zatoki oboczne nosa ? często występują stany zapalne tych zatok. Wewnątrz jest silnie unaczyniona błoną śluzową pokrytą licznymi rzęskami ? [...]
Jesteś tu: ŚciągiAparat ruchu:a)część bierna-szkielet, funkcja:stalowe rusztowanie ciała, stanowi rusztowanie ciała, stanowi rusztowanie aparatu ru- chu(umożliwia poruszanie), chroni narządy wewnętrzne, wytwarza krwinki ? jest krwio twórczy; b)część czynna-mięsnie.Kość:istota gąbczasta,jama szpikowa,istota zbita,szpik kostny,okostna.Tkanka zbita-mieści sięw środkowych częsciach kostnych, tworzy ona trzon kości w której rusztowanie mineralno ? białkowe jest wyjątkowo gęste.Tkanka gąbczasta-mieści się na zakończeniach kości, jest ona [...]
Jesteś tu: ŚciągiAparat ruchu:a)część bierna-szkielet, funkcja:stalowe rusztowanie ciała, stanowi rusztowanie ciała, stanowi rusztowanie aparatu ru- chu(umożliwia poruszanie), chroni narządy wewnętrzne, wytwarza krwinki ? jest krwio twórczy; b)część czynna-mięsnie.Kość:istota gąbczasta,jama szpikowa,istota zbita,szpik kostny,okostna.Tkanka zbita-mieści sięw środkowych częsciach kostnych, tworzy ona trzon kości w której rusztowanie mineralno ? białkowe jest wyjątkowo gęste.Tkanka gąbczasta-mieści się na zakończeniach kości, jest ona [...]
Jesteś tu: ŚciągiMitoza-podział w którym materiał genetyczny komórki macierzystej zostaje wiernie skopiowany.Profaza:siateczka chromatynową wyodrębnia się w chromosony które początkowo są długie i cienkie.Stopniowo zachodzi ich skracanie i pogrubienie w wyniku spiralizacji.W każdym chromosonie można odróżnić 2 chromatydy(chromo- sony siostrzenne) złączone w miejscu zwanym centromerem.Pod koniec profazy zanika otoczka jądrowa i jąderko.Wykształca się wrzeciono kaniokinetyczne.Meta- faza:chromosony układają się [...]
Jesteś tu: ŚciągiMitoza-podział w którym materiał genetyczny komórki macierzystej zostaje wiernie skopiowany.Profaza:siateczka chromatynową wyodrębnia się w chromosony które początkowo są długie i cienkie.Stopniowo zachodzi ich skracanie i pogrubienie w wyniku spiralizacji.W każdym chromosonie można odróżnić 2 chromatydy(chromo- sony siostrzenne) złączone w miejscu zwanym centromerem.Pod koniec profazy zanika otoczka jądrowa i jąderko.Wykształca się wrzeciono kaniokinetyczne.Meta- faza:chromosony układają się [...]
Jesteś tu: ŚciągiBudowa kom.człowieka:mitochondrium,jądro kom.,siateczka śródplazmatyczna,cytoplazma,lozosom,aparat Golgiego,błona kom.Budowa mitochondrium:macierz,DNA,błona mitochondralna zewnetrzna,grzebienie mitochondralne. Budowa rybosomu:podjednostka większa rybosomu, podjednostka mniejsza rybosomu.r-RNA białko(rybosonalny kwas rybonukleinowy.biosynteza białka=translacja.Budowa jądra kom.:chromatyna,kariolimfa,rybosomy,pory jądrowe, jąderko,otoczka jądrowa.Budowa chromatyny:podwójna spirala DNA,DNA nawiniety na histony,histony,solenoid,nukleosom. Transprykcja-to przepisywanie informacji z DNA na m-RNA. Błona kom-ma zaledwie 7-10 nm grubości,błona oddziela komórkę od środowiska pozakomórkowego.Składnikami błony kom. są zawsze białka [...]
Jesteś tu: ŚciągiBudowa kom.człowieka:mitochondrium,jądro kom.,siateczka śródplazmatyczna,cytoplazma,lozosom,aparat Golgiego,błona kom.Budowa mitochondrium:macierz,DNA,błona mitochondralna zewnetrzna,grzebienie mitochondralne. Budowa rybosomu:podjednostka większa rybosomu, podjednostka mniejsza rybosomu.r-RNA białko(rybosonalny kwas rybonukleinowy.biosynteza białka=translacja.Budowa jądra kom.:chromatyna,kariolimfa,rybosomy,pory jądrowe, jąderko,otoczka jądrowa.Budowa chromatyny:podwójna spirala DNA,DNA nawiniety na histony,histony,solenoid,nukleosom. Transprykcja-to przepisywanie informacji z DNA na m-RNA. Błona kom-ma zaledwie 7-10 nm grubości,błona oddziela komórkę od środowiska pozakomórkowego.Składnikami błony kom. są zawsze białka [...]
Jesteś tu: ŚciągiInformacja genetyczna – instrukcje kierujące wszystkimi funkcjami komórki lub organizmu zapisane jako określone, swoiste sekwencje nukleotydów w kwasach nukleinowych w postaci kodu genetycznego. Przepływ informacji genetycznej odbywa się w kierunku DNA-> RNA-> BIAŁKO wyjątek: wirusy RNA Nośnikiem informacji genetycznej są bardzo długie cząsteczki DNA, w których jest ona zakodowana w liniowej sekwencji nukleotydów A, T, [...]
Jesteś tu: ŚciągiNUKLEOTYD-monomer(poj. składnik) kwasów nukleinowych.(tyminowy, guaminowy, cytozynowy-4 monomery).CHROMOSOMY-powstają z chromatyny, występują w jądrze kom, zbudowane są z białka i kwasu DNA.CHROMATYNA-zagęszczenie (upakowanie) białka z DNA występujące w jądrze komórkowym.CHROMOSOMY HOMOLOGICZNE-pary chromosomów w zespole diploidalnym mają ten sam kształt i wielkość. Jeden chromosom w parze pochodzi od ?ojca? drugi od ?matki?.CHROMOSOMY POTOMNE-powstają w mitozie( w anafazie) z [...]
Jesteś tu: Ściągi